کارشناس ارشد طبقه‌بندی مشاغل، در گفت‌وگو با رادیو اقتصاد درباره شرایط بهره‌مندی از بیمه بیکاری، به نکات مهمی اشاره کرد و برخی باورهای نادرست در این زمینه را شفاف‌سازی نمود.

به گزارش روابط عمومی رادیو اقتصاد، آرمین خوشوقتی در برنامه «به قید فوریت» با اشاره به اینکه برای دریافت بیمه بیکاری، پنج شرط اصلی وجود دارد، گفت: اولین شرط این است که فرد مشمول قانون کار و کارگر باشد. دوم اینکه تحت پوشش صندوق تأمین اجتماعی بوده و کارفرما ۳ درصد حق بیمه بیکاری را پرداخت کرده باشد. سوم اینکه بیکاری بدون میل و اراده‌ی شخصی اتفاق افتاده و همچنان بیکار باشد. چهارم اینکه در آخرین روز اشتغال یا مشغول به کار بوده یا در مرخصی به سر می‌برده است. پنجم هم داشتن حداقل شش ماه سابقه پرداخت حق بیمه به صورت اجباری است.

وی در ادامه تأکید کرد: برخلاف تصورات رایج، داشتن یک سال سابقه کار در آخرین کارگاه جزو شرایط قانونی نیست و اگر به این دلیل با درخواست بیمه بیکاری کارگر مخالفت شود، این اقدام خلاف قانون محسوب می‌شود.

خوشوقتی افزود: در صورت رد شدن بیمه بیکاری به این دلیل، فرد می‌تواند به دیوان عدالت اداری مراجعه کرده و با استناد به مقررات، حق خود را دریافت کند.

ابطال شرط «نامه عدم نیاز»

این کارشناس با اشاره به الزام برخی کارفرمایان به ارائه‌ی «نامه اعلام عدم نیاز» نیز تصریح کرد: طبق رأی دیوان عدالت اداری در سال‌های اخیر، الزام به ارائه این نامه بی‌مورد و بی‌اثر تلقی شده است. اگر کارفرما از صدور آن امتناع کند، کارگر می‌تواند با مراجعه به مراجع حل اختلاف و ثبت دادخواست بازگشت به کار، این موضوع را اثبات کند و رأی جایگزین دریافت نماید.

کارگران شرکت‌های پیمانکاری و بیمه بیکاری

خوشوقتی در پایان گفت: در صورتی که فرد به شکل غیرارادی و بدون میل شخصی از کار بیکار شده باشد، حتی اگر در شرکت پیمانکاری بوده، مشمول بیمه بیکاری خواهد شد. البته در برخی مشاغل غیرمستمر و پروژه‌ای، این مسئله ممکن است متفاوت باشد، اما در صورتی که فرد در دفتر مرکزی شرکت و در شغلی مستمر اشتغال داشته باشد، حتی با پایان قرارداد، امکان بهره‌مندی از بیمه بیکاری وجود دارد.

به گزارش ایسنا، بیمه بیکاری یکی از حمایت‌های اجتماعی است که سازمان تامین اجتماعی بر اساس آن مکلف است با دریافت حق بیمه بیکاری مقرر به کارگران مشمول قانون بیمه که به طور غیر ارادی بیکار و از سوی ادارات تعاون، کار و رفاه اجتماعی معرفی شده‌اند، مقرری بیمه بیکاری پرداخت کند.

بیمه شدگانی که به دلیل بروز حوادث قهریه و غیرمترقبه از قبیل سیل، زلزله، جنگ، آتش‌سوزی و… بیکار شوند، می‌توانند از مقرری بیمه بیکاری استفاده کنند.همچنین بیمه شدگانی که به علت تغییرات ساختار اقتصادی واحد مربوطه به تشخیص وزارتخانه ذیربط و تأیید شورای عالی کار، بیکار موقت‌ شناخته شوند بیمه بیکاری دریافت خواهند کرد.

چنانچه کارگر استعفا دهد یا ترک کار کند و یا بیکاری وی ناشی از خاتمه کار و تسویه حساب باشد، بیکاری غیر ارادی محسوب نشده و طبعا شامل دریافت مقرری بیمه بیکاری نخواهد شد.

در واقع غیر ارادی بودن بیکاری، ملاک اصلی برقراری حمایت‌های قانونی برای بیمه‌شدگان بیکار است و عامل اصلی در احراز شرایط دریافت مقرری بیمه بیکاری بر پایه اخراج استوار شده است، به این معنا که بیمه‌شده کار خود را به اختیار از دست نداده باشد؛ مثلا اخراج به دلیل عدم نیاز نیروی کار یا عدم تفاهم کارگر و کارفرما در ادامه همکاری صورت گرفته باشد.

چنانچه کارگر استعفا دهد یا ترک کار کند و یا بیکاری وی ناشی از خاتمه کار و تسویه حساب باشد، بیکاری غیر ارادی محسوب نشده و طبعا شامل دریافت مقرری بیمه بیکاری نخواهد شد، همچنین کارگرانی که برخلاف میل و اراده خود بازخرید شوند ولی آماده کار باشند از مقرری بیمه بیکاری بهره‌مند خواهند بود.

در همین راستا، آرمین خوشوقتی – کارشناس روابط کار – در یک گفت وگوی رادیویی ضمن تشریح شرایط استفاده از بیمه بیکاری می گوید:برای دریافت بیمه بیکاری، ۵ شرط اصلی وجود دارد که نخستین شرط این است که فرد مشمول قانون کار باشد.

وی می افزاید: شرط دوم این است که فرد باید تحت پوشش صندوق تأمین اجتماعی بوده و کارفرما داشته باشد و کارفرما ۳ درصد حق بیمه بیکاری او را پرداخت کرده باشد.

این کارشناس روابط کار سومین شرط تعلق بیمه بیکاری را بیکاری بدون میل و اراده‌ شخص عنوان کرد و گفت:شرط چهارم این است که در آخرین روز اشتغال یا مشغول به کار بوده یا در مرخصی به سر می‌برده است و شرط پنجم هم داشتن حداقل شش ماه سابقه پرداخت حق بیمه به صورت اجباری است.

او تاکید دارد که برخلاف تصورات رایج، داشتن یک سال سابقه کار در آخرین کارگاه جزو شرایط قانونی نیست و اگر به این دلیل با درخواست بیمه بیکاری کارگر مخالفت شود، این اقدام خلاف قانون محسوب می‌شود.

خوشوقتی می گوید در صورت رد شدن بیمه بیکاری به این دلیل، فرد می‌تواند به دیوان عدالت اداری مراجعه کرده و با استناد به مقررات، حق خود را دریافت کند.

این کارشناس روابط کار درعین حال با اشاره به الزام برخی کارفرمایان به ارائه‌ «نامه اعلام عدم نیاز» تصریح کرد: طبق رأی دیوان عدالت اداری در سال‌های اخیر، الزام به ارائه این نامه بی‌مورد و بی‌اثر تلقی شده است. اگر کارفرما از صدور آن امتناع کند، کارگر می‌تواند با مراجعه به مراجع حل اختلاف و ثبت دادخواست بازگشت به کار، این موضوع را اثبات کند و رأی جایگزین دریافت نماید.

کارگرانی که در شرکتهای پیمانکاری مشغول به کار بوده و به شکل غیر ارادی بیکار شده باشند، مشمول بیمه بیکاری خواهند شد.

خوشوقتی تصریح کرد: در صورتی که فرد به شکل غیرارادی و بدون میل شخصی از کار بیکار شده باشد، حتی اگر در شرکت پیمانکاری مشغول به کار بوده، مشمول بیمه بیکاری خواهد شد.البته در برخی مشاغل غیرمستمر و پروژه‌ای، این مسأله ممکن است متفاوت باشد اما در صورتی که فرد در دفتر مرکزی شرکت و در شغلی مستمر اشتغال داشته باشد، حتی با پایان قرارداد امکان بهره‌مندی از بیمه بیکاری برای او وجود دارد.

چه گروه‌هایی مشمول دریافت بیمه بیکاری نمی‌شوند؟

قانون بیمه بیکاری بازنشستگان و از کار افتادگان کلی، صاحبان حرف و مشاغل آزاد، رانندگان، کارگران ساختمانی و قالیبافان بدون کارفرما، بیمه شدگان اختیاری و اتباع خارجی را از دریافت مقرری بیمه بیکاری مستثنا کرده است.

عامل اصلی در احراز شرایط دریافت مقرری بیمه بیکاری بر پایه اخراج استوار شده است به این معنا که بیمه‌شده، کار خود را به اختیار از دست نداده باشد؛ مثلا اخراج به دلیل عدم نیاز کارگر یا عدم تفاهم کارگر و کارفرما در ادامه همکاری صورت گرفته باشد. بنابر این چنانچه کارگر استعفا دهد یا ترک کار کند و یا بیکاری وی ناشی از خاتمه کار و تسویه حساب باشد بیکاری غیر ارادی محسوب نمی‌شود و طبعا شامل دریافت مقرری بیمه بیکاری نخواهد شد.همچنین کارگرانی که برخلاف میل و اراده خود بازخرید شوند ولی آماده کار باشند از مقرری بیمه بیکاری بهره‌مند خواهند بود.

به گزارش ایسنا، در حال حاضر مدت زمان دریافت مقرری بیمه بیکاری جزو سوابق پرداخت حق بیمه فرد بیمه شده محسوب می شود.افرادی که به طور غیر ارادی از کار بیکار شده‌اند، موظفند مراتب بیکاری خود را از طریق ثبت درخواست در سامانه جامع روابط کار وزارت کار به نشانی https://prkar.mcls.gov.ir اعلام کنند.

باتوجه به اینکه سازمان تامین اجتماعی در ردیف خدمات خود نسبت به ارائه بیمه بیکاری به بیمه‌شدگان بیکار، با هدف پرداخت مقرری مربوطه و جبران بخشی از زیان‏‌های وارده به کارگران که ناشی از بیکاری غیرارادی و ناخواسته آنان رخ داده، اقدام می‌کند، در همین رابطه موسسه کار و تامین اجتماعی به برخی سوالات بیمه‌شدگان در این باره پاسخ داده است.

به گزارش ایسنا، در فصل اول کتاب «پرسش و پاسخ در زمینه تامین اجتماعی» به برخی از سوالات مطرح در زمینه بیمه بیکاری پاسخ داده شده است:

جدول بیمه بیکاری

– کارگرانی که از مقرری بیمه بیکاری برخوردار شده و متعاقب آن، به کار اشتغال پیدا کرده‌اند، آیا در صورتی که مجدداً بیکار شوند، دوباره می‌توانند از مقرری بیمه بیکاری استفاده کنند و برای بیکاری دفعات بعد چطور؟

به طور کلی، کارگران بیمه‌شده مشمول قانون کار می‌توانند در طول عمر کاری خود، قبل از بازنشستگی یا از کارافتادگی کلی، چنانچه مجرد باشند، حداکثر ۳۶ ماه و در صورت متاهل یا متکفل بودن، حداکثر از ۵۰ ماه مقرری بیمه بیکاری استفاده کنند. به این ترتیب، چنانچه کارگری در مقطعی از اشتغال خود به دلیل بیکاری بدون میل و اراده، مدتی از مقرری بیمه بیکاری بهره‌مند شده باشد، چنانچه در موارد اشتغال بعدی، مجددا بیکار شده و این بیکاری با تشخیص مراجع ذیصلاح، خارج از میل و اراده آنان صورت گرفته باشد.

برای بار دوم یا دفعات بعد مجدداً محق به دریافت مقرری بیمه بیکاری خواهند شد؛ به طوری که کارگر بیمه‌شده در هر مرحله از بیکاری خود در صورت واجد شرایط بودن و داشتن سابقه پرداخت حق‌بیمه، می‌تواند از باقیمانده مدت استحقاقی مقرری بیمه بیکاری برخوردار شود، مشروط بر اینکه برای کارگران مجرد با احتساب دوره‌های قبلی استفاده از مقرری بیمه بیکاری، حداکثر از ۳۶ ماه و برای کارگران متأهل یا متکفل از ۵۰ ماه تجاوز نکند.

– چنانچه کارگری از مقرری بیمه بیکاری استفاده کند، در صورت اشتغال و بیکاری مجدد، آیا مدت برخورداری از مقرری بیمه بیکاری در دفعات قبل، جزء سوابق پرداخت حق بیمه برای بهره‌مندی از مقرری بیمه بیکاری محسوب می‌شود؟

چون در ایام استفاده از مقرری بیمه بیکاری، رابطه بیمه‌ای کارگر بیکار با سازمان تأمین اجتماعی به لحاظ واریز حق بیمه و حق بیمه بیکاری به سازمان قطع است. به این لحاظ، احتساب این مدت، جزء سوابق بیمه جهت برخورداری از مقرری بیمه بیکاری موضوعیت ندارد که در این رابطه، تبصره ۲ ماده ۶ قانون بیمه بیکاری در مقام بیان عدم احتساب مدت استفاده از مقرری بیمه بیکاری جزء سابقه پرداخت حق بیمه در برخورداری از این مقرری اشعار می‌دارد، مدت دریافت مقرری بیمه بیکاری جزء سوابق پرداخت حق بیمه کارگر بیمه شده از نظر بازنشستگی، از کارافتادگی کلی و فوت محسوب خواهد شد.

– کارگرانی که از مرخصی بدون حقوق استفاده می‌کنند، چنانچه پس از اتمام مرخصی و مراجعه آنان به کارگاه جهت ادامه اشتغال، کارفرما اقدام به قطع همکاری با آنها کند، آیا می‌توانند مشمول مقرری بیمه بیکاری قرار گیرند؟

کارگری که بنا به توافق به عمل آمده با کارفرما، از مرخصی بدون حقوق یا مرخصی تحصیلی که از انواع مرخصی بدون حقوق است، استفاده می‌کند، در طول مدتی که در مرخصی به سر می‌برد، رابطه قراردادی وی با کارفرما به حالت تعلیق در می‌آید و کارگر باید بعد از اتمام مرخصی بدون حقوق، ظرف ۳۰ روز برای ادامه اشتغال به کارگاه مراجعه کند، در غیر این صورت مستعفی خواهد بود و مشمول اخذ سالی یک ماه سنوات خدمت قرار می‌گیرد. چنانچه کارگر در مهلت ۳۰ روزه پس از پایان مرخصی بدون حقوق به واحد مربوطه رجوع ولی کارفرما از ادامه کارش جلوگیری کند، او حق دارد ظرف مدت ۳۰ روز در مراجع حل اختلاف طرح شکایت کند و اگر این مهلت برای طرح دادخواست از سوی کارگر مراعات نشود، مستعفی شناخته می‌شود و در این حالت نیز محق به دریافت سالی یک ماه سنوات خدمت خواهد شد.

در هر دو حالت فوق، نظر به اینکه استعفا از مصادیق بیکاری بدون میل و اراده محسوب می‌شود؛ لذا شمول مقرری بیمه بیکاری به کارگر در انطباق با مقررات قانون بیمه بیکاری نخواهد بود و بالاخره کارگری که از خاتمه پس مرخصی بدون حقوق، ظرف ۳۰ روز به کارگاه مراجعه و کارفرما اقدام به اخراج او می‌کند و این شخص در فرجه قانونی ۳۰ روزه به اداره کار و امور اجتماعی اقامه دادخواست می‌کند، در این صورت، چنانچه مراجع حل اختلاف دلایل ارائه شده از سوی کارفرما برای اخراج را نپذیرند، حکم بازگشت به کار کارگر را با دریافت حق‌السعی از تاریخ مراجعه به کارگاه تا تاریخ صدور رأی صادر می‌کنند و در این زمینه، اگر رأی این مراجع مبتنی بر موجه بودن اخراج باشد، در این صورت، ضمن محق شناختن کارگر به اخذ سالی ۴۵ روز مزایای پایان کار، چنانچه بیکاری وی در انشای رأی بدون میل و اراده تشخیص داده شود، این کارگر که بعد از اتمام مرخصی بدون حقوق بیکار شده است، با توجه به سابقه پرداخت حق بیمه، مشمول استفاده از مقرری بیمه بیکاری قرار خواهد گرفت.

– آیا دریافتی‌های کارگران بیمه شده بیکار از بابت مقرری بیمه بیکاری، مشمول کسر مالیات می‌شود یا خیر؟

همانگونه که در تبصره ۶ ماده هفت قانون بیمه بیکاری آمده است، مقرری بیمه بیکاری مانند سایر مستمری‌های تأمین اجتماعی، از پرداخت هرگونه مالیات معاف خواهد بود و در همین رابطه، طبق ماده ۱۱۲ قانون تأمین اجتماعی، بیمه‌شدگانی که به موجب این قانون مستمری یا کمک نقدی دیگری از سازمان دریافت می‌کنند نسبت به وجوه دریافتی از پرداخت هرگونه مالیات معاف هستند.

منبع : ایسنا

صرفاً سوابق بیمه اجباری که مشمول قانون کار بوده در بیمه بیکاری محاسبه می‌شود.

سوابق ایام خدمت نظام وظیفه، انتقال کسور بازنشستگی، سوابق حرف و مشاغل آزاد، بیمه اختیاری، بیمه‌های توافقی، کارفرمایی و سوابق بیکاری قبلی در محاسبه مدت مقرری بیمه بیکاری منظور نمی‌شود.

طبق این نظریه ، بیمه بیکاری به مشاغل موقت تعلق نمیگیرد.