مطابق قانون تامین اجتماعی و آیین‌نامه اجرایی مشاغل سخت و زیان‌آور، مشاغلی که شرایط محیط کار آن‌ها موجب مواجهه مداوم کارگر با عوامل زیان‌آور فیزیکی، شیمیایی، مکانیکی یا بیولوژیکی فراتر از حدود مجاز استاندارد شود، در این دسته قرار می‌گیرند. این مواجهه می‌تواند باعث بروز یا تشدید بیماری‌های شغلی و کاهش توانایی کار در طول زمان شود.

کارتابان نوشت: شناسایی و تایید یک شغل به‌عنوان «سخت و زیان‌آور» صرفا در صلاحیت کمیته‌های بدوی و تجدیدنظر استانی است که با بررسی دقیق سوابق شغلی، گزارش بازرسی کار و بهداشت حرفه‌ای، و امکان‌سنجی حذف یا کاهش عوامل زیان‌آور، رای نهایی را صادر می‌کنند.

اهمیت این موضوع زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم قانون، برای جبران آسیب‌های ناشی از این مشاغل، مزایای ویژه‌ای از جمله بازنشستگی زودتر از موعد و محاسبه سوابق با ضریب یک‌ونیم را پیش‌بینی کرده است. حتی افرادی که به‌صورت عادی بازنشسته شده‌اند، در صورت اثبات سابقه کار سخت و زیان‌آور، می‌توانند از این امتیازات بهره‌مند شوند.

در ادامه، به‌طور جامع شرایط، قوانین و مراحل استفاده از مزایای بازنشستگی سخت و زیان‌آور را بررسی می‌کنیم.

مقایسه شرایط بازنشستگی عادی و بازنشستگی مشاغل سخت و زیان‌آور

بازنشستگی در قانون تامین اجتماعی بر اساس دو عامل اصلی تعیین می‌شود: سن و سابقه پرداخت حق بیمه. این دو شرط بسته به نوع شغل (عادی یا سخت و زیان‌آور) و جنسیت بیمه‌شده، متفاوت است.

در بازنشستگی عادی لازم است فرد همزمان شرط حداقل سن و حداقل سابقه بیمه را داشته باشد. اما در برخی موارد، قانون استثنائاتی در نظر گرفته است که به بیمه‌شده اجازه می‌دهد زودتر از موعد و حتی بدون شرط سنی، بازنشسته شود؛ نمونه بارز این حالت، بازنشستگی در مشاغل سخت و زیان‌آور است که با ضریب افزایش سابقه، امکان خروج از بازار کار را زودتر فراهم می‌کند.

جدول زیر، خلاصه مهم‌ترین شرایط بازنشستگی عادی و بازنشستگی در مشاغل سخت و زیان‌آور را برای مردان و زنان نشان می‌دهد:

جدول مقایسه شرایط بازنشستگی عادی و بازنشستگی مشاغل سخت و زیان‌آور

جدول مقایسه شرایط بازنشستگی عادی و بازنشستگی مشاغل سخت و زیان‌آور

در بازنشستگی عادی، شرط سنی و سابقه بیمه باید هم‌زمان احراز شود. برای مثال، یک مرد می‌تواند با داشتن ۶۰ سال سن و حداقل ۲۰ سال سابقه بیمه، یا در حالت عادی با ۵۰ سال سن و ۳۰ سال سابقه بیمه، بازنشسته شود.

برای زنان این شرایط از لحاظ سنی ۵ سال کمتر از مردان در نظر گرفته شده است. همچنین، در صورتی که سابقه بیمه کمتر از ۲۰ سال باشد، حداقل سابقه لازم برای بازنشستگی ۱۵ سال است که مستمری متناسب با میزان سابقه پرداخت خواهد شد.

یکی از استثناهای مهم مربوط به زنان کارگر مشمول قانون کار است؛ این گروه می‌توانند با ۲۰ سال سابقه و ۴۲ سال سن بازنشسته شوند، اما مستمری آن‌ها بر اساس ۲۰ روز حقوق محاسبه شده و به اندازه حداقل حقوق همان سال افزایش پیدا نمی‌کند.

در مشاغل سخت و زیان‌آور، قانون‌گذار امتیاز ویژه‌ای قائل شده است. چنانچه فردی ۲۰ سال به‌طور متوالی در چنین مشاغلی کار کرده باشد، بدون شرط سنی بازنشسته می‌شود و سابقه او با ضریب ۱.۵ محاسبه می‌شود که معادل ۳۰ سال خواهد بود. همچنین، اگر سابقه کار سخت و زیان‌آور به‌صورت متناوب و ۲۳ سال و ۴ ماه باشد، پس از اعمال ضریب ۱.۵، سابقه به ۳۵ سال تبدیل می‌شود که باز هم بدون شرط سنی امکان بازنشستگی فراهم است.

ماده ۷۶ تبصره ۲ بند ب قانون تامین اجتماعی

افرادی که حداقل بیست سال متوالی و بیست و پنج سال متناوب در کارهای سخت و زیان‌آور (مخل سلامت) اشتغال داشته باشند و در هر مورد ‌حق بیمه مدت مزبور را به سازمان پرداخته باشند می‌توانند تقاضای مستمری بازنشستگی نمایند. هر سال سابقه پرداخت حق بیمه در کارهای سخت و ‌زیان ‌آور یک و نیم سال محاسبه خواهد شد.

در قوانین و مقررات اولیه سخت و زیان آور چنین عنوان شده شریط بازنشستگی سخت و زیان آور به صورت متناوب باید ۲۵ سال سابقه کار داشته باشند تا بتوانند بدون شرط سنی بازنشسته شوند.

در یک استفساریه که از مجلس شورای اسلامی صورت گرفته، مجلس چنین نظر داده که سوابق سخت و زیان آور در هر حال با ضریب ۱.۵ محاسبه می‌شود. در این حالت اگر سابقه کارگر به ۲۵ سال برسد با ضریب ۱.۵ سوابق وی ۳۷.۵ سال خواهد شد.
سقف تعهدات تامین اجتماعی برای بازنشستگی ۳۵ سال است یعنی اگر سابقه بیمه شده به ۳۷ سال برسد مستمری وی با ۳۵ روز محاسبه و پرداخت می‌شود.

یکی از شرایط بازنشستگی تامین اجتماعی برای بازنشستگی بدون شرط سنی داشتن ۳۵ سال سابقه بیمه است. بنابراین اگر کارگری در کارهای سخت و زیان آور به صورت متناوب کار کند و سابقه وی به ۲۳ سال ۴ ماه برسد اعمال ضریب ۱.۵ سابقه بیمه وی را به ۳۵ سال خواهد رساند که این کارگر بدون شرط سنی و با سقف مستمری که ۳۵ روز هست بازنشسته
می‌شود.

بنابراین در عمل ۲۵ سال سابقه کار سخت و زیان آور متناوب در عمل به ۲۳ سال و ۴ ماه یا ۲۳.۴ سال کاهش یافته است. اگر کارگری بازنشستگی عادی داشته و بعد از بازنشستگی از شرایط بازنشستگی سخت و زیان آور اطلاع یافته، می‌تواند بعد از بازنشستگی عادی نیز درخواست بررسی سخت و زیان آور بودن مشاغل خود را مطرح کند.

دسته‌بندی مشاغل سخت و زیان‌آور و تفاوت گروه الف و ب

مطابق آیین‌نامه اجرایی بند (۵) ماده واحده قانون اصلاح تبصره (۲) ماده (۷۶) قانون تامین اجتماعی، مشاغل سخت و زیان‌آور به دو گروه اصلی «الف» و «ب» تقسیم می‌شوند. این تقسیم‌بندی بر اساس ماهیت عوامل زیان‌آور، میزان امکان حذف یا کاهش این عوامل و شرایط محیط کار انجام می‌شود.

۱. گروه الف

در این گروه، سختی و زیان‌آوری شغل ناشی از شرایط محیط کار است و به ماهیت ذاتی شغل وابستگی دائمی ندارد. به بیان دقیق‌تر، در صورتی که کارفرما اقدامات اصلاحی و پیشگیرانه لازم را انجام دهد مانند ارتقای سیستم تهویه، کاهش سطح صدا، ایزوله کردن تجهیزات پرخطر، یا استفاده از تجهیزات ایمنی و بهداشتی استاندارد می‌توان میزان مواجهه کارگر با عوامل زیان‌آور را به کمتر از حدود مجاز کاهش داد یا به‌طور کامل حذف کرد.

در چنین حالتی، با تایید کمیته‌های بدوی و تجدیدنظر مشاغل سخت و زیان‌آور، شغل موردنظر از فهرست این مشاغل خارج شده و مزایای بازنشستگی ارفاقی برای آن اعمال نخواهد شد.

۲. گروه ب

مشاغلی که ماهیتا سخت و زیان‌آور هستند و حتی با اجرای تمهیدات ایمنی و بهداشتی، همچنان دارای شرایط زیان‌آور خواهند بود. نمونه‌های بارز این گروه شامل کار در معادن، تونل‌های زیرزمینی، مجاورت با کوره‌های ذوب، جمع‌آوری زباله به‌صورت غیرمکانیزه، مشاغل مرتبط با مواد شیمیایی سمی، غواصی، کار در ارتفاع بیش از ۵ متر و سایر موارد مندرج در لیست رسمی کمیته‌های سخت و زیان‌آور است.

تفاوت اصلی مشاغل سخت و زیان آور گروه الف و ب

تفاوت کلیدی این دو گروه در امکان حذف یا کاهش عوامل زیان‌آور است. در گروه الف، اقدامات اصلاحی می‌تواند سختی و زیان‌آوری را برطرف کند، اما در گروه ب حتی پس از اعمال اقدامات، سختی و زیان‌آوری یک شغل به طور کامل از بین نمی‌رود.

نکته مهم: تعیین گروه و تشخیص سخت و زیان‌آور بودن آن، صرفا در صلاحیت کمیته‌های بدوی و تجدیدنظر استانی سخت و زیان‌آور بوده و هیچ مرجع دیگری حق اظهارنظر قطعی در این زمینه ندارد.

قوانین و مقررات مرتبط با بازنشستگی سخت و زیان‌آور

مبنای قانونی بازنشستگی در مشاغل سخت و زیان‌آور، بند (ب) تبصره ۲ ماده ۷۶ قانون تامین اجتماعی و آیین‌نامه اجرایی آن است که در سال ۱۳۸۵ به تصویب هیئت وزیران رسیده و همچنان مبنای عمل سازمان تامین اجتماعی و وزارت کار محسوب می‌شود. بر اساس این مقررات، تشخیص سخت و زیان‌آور بودن یک شغل صرفا در صلاحیت «کمیته‌های بدوی و تجدیدنظر استانی» است و هیچ مرجع دیگری حتی خود تامین اجتماعی نمی‌تواند به تنهایی این عنوان را به شغلی بدهد یا آن را حذف کند. این کمیته‌ها با بررسی مستندات، بازدید از محل کار و سنجش میزان مواجهه با عوامل زیان‌آور فیزیکی، شیمیایی یا بیولوژیکی، در نهایت با رای اکثریت اعضا، سخت و زیان‌آور بودن شغل را تایید یا رد می‌کنند.

طبق قانون، سابقه کار در این مشاغل با ضریب ۱.۵ برابر محاسبه می‌شود؛ به این معنی که هر ۲۰ سال کار متوالی یا ۲۳.۴ سال کار متناوب در چنین مشاغلی، معادل ۳۰ یا ۳۵ سال سابقه بیمه خواهد بود و فرد می‌تواند بدون شرط سنی بازنشسته شود. البته شرط اصلی، پرداخت ۴ درصد حق بیمه اضافه بابت هر سال کار سخت و زیان‌آور است که قانون‌گذار آن را بر عهده کارفرما گذاشته است. در صورتی که کارفرما از پرداخت این مبلغ خودداری کند، تامین اجتماعی می تواند با ابزارهای اجرایی خود آن را از کارفرما دریافت کند. در صورتی که تامین اجتماعی در دریافت این مبلغ عاجز بوده و بر خلاف قانون بازنشستگی کارگر را منوط به دریافت حق بیمه سخت و زیان آور بکند کارگر می تواند در دیوان عدالت اداری علیه سازمان تامین اجتماعی طرح شکایت کند. همچنین کارگر می‌تواند شخصا آن را پرداخت کرده و سپس با شکایت در اداره کار آن مبلغ را از کارفرما مطالبه کند.

نکته مهم این است که صرف عنوان شغلی در لیست بیمه یا قرارداد کاری، به معنی سخت و زیان‌آور بودن آن نیست. حتی اگر شغلی در لیست مصوب گروه «ب» (مشاغل ماهیتا سخت و زیان‌آور) آمده باشد، باز هم باید شرایط واقعی محیط کار فرد و میزان مواجهه با عوامل زیان‌آور بررسی و تایید شود. همچنین، هرگونه تغییر شرایط محیط کار که باعث حذف یا کاهش عوامل زیان‌آور شود، می‌تواند باعث خروج آن شغل از فهرست مشاغل سخت و زیان‌آور گردد.

آیا بازنشستگی عادی مانع استفاده از مزایای سخت و زیان‌آور می‌شود؟

اشتغال در مشاغل سخت و زیان‌آور که به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم سلامت جسمی و روانی کارگران را تهدید می‌کند، آثار و عوارض خود را در طول سال‌های خدمت برجای می‌گذارد. این آسیب‌ها با بازنشستگی عادی از بین نمی‌رود و به همین دلیل قانون‌گذار این موضوع را به‌عنوان «حق مکتسبه» کارگر به رسمیت شناخته است.

طبق ماده ۷۶ قانون تامین اجتماعی و اصلاحات بعدی آن، سوابق اشتغال در مشاغل سخت و زیان‌آور با ضریب ۱.۵ محاسبه می‌شود. این حق حتی بعد از بازنشستگی عادی نیز باقی است و بازنشستگی به شیوه معمول، مانع اعمال آن نمی‌شود. بنابراین کارگری که پیش‌تر در مشاغل سخت و زیان‌آور فعالیت داشته ولی به هر دلیل به شکل عادی بازنشسته شده است، می‌تواند درخواست بررسی سخت و زیان‌آور بودن سوابق خود را ارائه دهد. در صورت تایید کمیته بدوی و تجدیدنظر سختی کار، این سوابق در سیستم بیمه و حکم بازنشستگی اصلاح خواهد شد و مستمری نیز بر اساس آن مجددا محاسبه می‌شود.

رای وحدت رویه شماره ۴ مورخ ۱۳۸۸/۱/۱۶ و رای شماره ۲۲۵ مورخ ۱۳۸۹/۶/۲۲ هیات عمومی دیوان عدالت اداری نیز صراحتا بیان می‌کند که بازنشستگی عادی، مانع استفاده بازنشسته از مزایای اشتغال در مشاغل سخت و زیان‌آور نیست.

شرایط لازم برای درخواست بازنشستگی سخت و زیان‌آور بعد از بازنشستگی عادی

بعد از بازنشستگی عادی، برخی از بیمه‌شدگان این تصور را دارند که دیگر امکان استفاده از مزایای سخت و زیان‌آور وجود ندارد؛ در حالی که طبق ماده ۷۶ قانون تامین اجتماعی، اصلاحات بعدی آن و همچنین آرای وحدت رویه دیوان عدالت اداری، سوابق اشتغال در مشاغل سخت و زیان‌آور یک «حق مکتسبه» محسوب می‌شود و بازنشستگی عادی مانع بهره‌مندی از این حق نیست.

افرادی که در طول دوران اشتغال خود، به‌طور تمام‌وقت یا بخشی از سوابقشان در مشاغل سخت و زیان‌آور بوده، می‌توانند حتی پس از بازنشستگی نیز درخواست بررسی و اعمال این سوابق را ارائه دهند. شرط اصلی، احراز و تایید اشتغال در این مشاغل توسط کمیته‌های بدوی و تجدیدنظر سخت و زیان‌آور است.

در این مسیر، ارائه مدارک معتبر و مستندات شغلی (مانند لیست‌های بیمه، احکام کارگزینی، گواهی اشتغال از کارفرما یا سازمان‌های ذی‌ربط) به اثبات اشتغال در مشاغل سخت و زیان آور کمک می کند. همچنین، تطابق عناوین شغلی درج‌شده در سوابق بیمه با مشاغل واقعی فرد، اهمیت ویژه‌ای دارد. برای اینکه بعد از تایید سخت و زیان آوری مشاغل در کمیته مربوطه، در تامین اجتماعی با مغایرت شغلی مواجه نشود توصیه می شود قبل از درخواست سخت و زیان آور بعد از بازنشستگی عادی، عناوین شغلی مندرج در سوابق بیمه از تامین اجتماعی استخراج شده و طبق همان عناوین شغلی درخواست سخت و زیان آور تکمیل شود.

در صورتی که بین عناوین شغلی واقعی و عناوین شغلی ثبت شده در بیمه مغایرت وجود داشته باشد و این مغایرت احتمال عدم تایید مشاغل سخت و زیان آور را داشته باشد، بیمه‌شده می تواند ابتدا نسبت به اصلاح سوابق شغلی از طریق اداره کار یا سازمان تامین اجتماعی اقدام کند. استخراج عناوین شغلی طول مدت اشتغال بعد از بازنشستگی عادی از طریق پرونده تامین اجتماعی موجود در شعبه مربوطه امکان پذیر است. با توجه به مکانیزه شدن سوابق بیمه، بیمه شده می تواند عناوین شغلی از ابتدای سال ۱۳۹۵ به بعد را در سامانه خدمات آنلاین تامین اجتماعی خود مشاهده کند.

مراحل ثبت و پیگیری درخواست بازنشستگی سخت و زیان‌آور بعد از بازنشستگی عادی

بازنشستگی عادی مانع از استفاده از مزایای مشاغل سخت و زیان‌آور نیست، اما درخواست و اعمال این مزایا پس از بازنشستگی نیازمند طی‌کردن روند قانونی و رعایت شرایط مشخصی است. کارگرانی که پس از بازنشستگی قصد دارند سوابق سخت و زیان‌آور خود را در حکم بازنشستگی لحاظ کنند، باید مراحل زیر را دنبال کنند:

۱. ثبت درخواست بررسی مشاغل در کمیته سخت و زیان‌آور

هر کارگری که ادعا داشته باشد تمام یا قسمتی از سوابق کاری وی سخت و زیان آور بوده باید درخواست بررسی مشاغل خود را در کمیته سخت و زیان آور ارائه کند. متقاضی باید با مراجعه به دبیرخانه کمیته استانی (به‌صورت حضوری یا از طریق سامانه اینترنتی)، فرم شماره ۱ را تکمیل و ثبت کند. این فرم باید دقیقا با عناوین شغلی درج‌شده در سوابق بیمه منطبق باشد تا در مراحل بعدی با مشکل مغایرت عنوان شغلی مواجه نشود.

۲. بازرسی مشترک و بررسی شرایط محیط کار

پس از ثبت درخواست، بازرسی مشترکی توسط بازرس کار و کارشناس بهداشت حرفه‌ای انجام می‌شود تا شرایط کار، میزان مواجهه فرد با عوامل زیان‌آور و مطابقت آن با حدود مجاز سنجیده شود.

۳. بررسی و صدور رای در کمیته بدوی

کمیته بدوی با توجه به گزارش بازرسی، در خصوص تایید یا رد سخت و زیان‌آور بودن شغل تصمیم می‌گیرد و سپس این رای به کارگر و کارفرما ابلاغ می‌شود.

۴. اعتراض به رای کمیته بدوی (در صورت نیاز)

در صورتی که رای کمیته بدوی مطابق نظر متقاضی نباشد، وی می‌تواند ظرف ۱۵ روز از تاریخ ابلاغ، فرم شماره ۴ را برای اعتراض به کمیته تجدیدنظر ارائه کند و در نهایت رای قطعی صادر می‌شود.

۵. ارسال رای قطعی به سازمان تامین اجتماعی

پس از قطعی‌شدن رای، نتیجه به سازمان تامین اجتماعی ارسال می‌شود تا سوابق سخت و زیان‌آور در پرونده بیمه‌ای و حکم بازنشستگی فرد لحاظ شود.

۶. پرداخت ۴٪ حق بیمه مشاغل سخت و زیان‌آور

سازمان تامین اجتماعی میزان ۴٪ حق بیمه مربوط به سوابق سخت و زیان‌آور را محاسبه و به کارفرما ابلاغ می‌کند. در صورتی که کارفرما از پرداخت حق بیمه مشاغل سخت و زیان‌آور امتناع کند، یا کارفرما در دسترس نباشد و امکان وصول حق بیمه مربوطه فراهم نشود، سازمان تامین اجتماعی ممکن است از بازنشستگی بیمه‌شده خودداری کند؛ در حالی که این اقدام برخلاف قانون تامین اجتماعی است. در چنین مواردی، چند راهکار قانونی وجود دارد:

الف) کارگر می‌تواند شخصا حق بیمه سخت و زیان‌آور را پرداخت کرده و سپس برای دریافت آن از کارفرما، در مراجع حل اختلاف اداره کار علیه او طرح شکایت کند. این روش زمانی سریع‌تر به نتیجه می‌رسد که کارفرما در دسترس باشد، اموالی برای توقیف داشته باشد و کارگر توانایی پرداخت اولیه حق بیمه را داشته باشد.

ب) مطابق ماده ۳۶ قانون تامین اجتماعی تاخیر یا عدم پرداخت حق بیمه، مسئولیت و تعهدات سازمان در قبال بیمه‌شده را ساقط نمی‌کند. بنابراین حتی اگر سازمان تامین اجتماعی قادر به وصول حق بیمه از کارفرما نباشد، نباید بازنشستگی بیمه‌شده را مشروط به دریافت حق بیمه سخت و زیان‌آور از کارفرما کند.

در چنین حالتی، کارگر باید با استناد به ماده ۳۶، درخواست بازنشستگی و برقراری مستمری خود را به شعبه تامین اجتماعی ارائه دهد. پس از دریافت پاسخ کتبی از شعبه و در صورت مخالفت، می‌تواند علیه سازمان تامین اجتماعی و شعبه مربوطه در دیوان عدالت اداری طرح شکایت کند.

۷. اعمال اصلاحات در حکم بازنشستگی عادی و پرداخت مابه‌التفاوت مستمری

پس از تکمیل مراحل و تسویه ۴٪ حق بیمه، سازمان تامین اجتماعی موظف است حکم بازنشستگی را اصلاح و مابه‌التفاوت مستمری را از تاریخ احراز شرایط محاسبه و پرداخت کند.

نکات مهم برای موفقیت در درخواست بازنشستگی سخت و زیان‌آور بعد از بازنشستگی عادی

۱. رعایت مهلت‌های قانونی اعتراض

چنانچه در زمان اشتغال درخواست بازنشستگی در مشاغل سخت و زیان‌آور ارائه شده ولی رای کمیته بدوی یا تجدیدنظر منفی بوده است، لازم است به مهلت‌های مقرر قانونی توجه شود. مهلت اعتراض به رای کمیته بدوی ۱۵ روز و مهلت اعتراض به رای کمیته تجدیدنظر در دیوان عدالت اداری ۳ ماه از تاریخ ابلاغ رای می‌باشد. عدم رعایت این مهلت‌ها منجر به قطعیت رای و از بین رفتن حق اعتراض و تجدید نظر خواهی می‌شود.

۲. بررسی و تطبیق سوابق شغلی

پیش از ثبت درخواست، ضروری است عناوین شغلی مندرج در سوابق بیمه با شغل واقعی فرد مطابقت داده شود. مغایرت عناوین شغلی از جمله مهم‌ترین دلایل رد درخواست در کمیته‌های بازنشستگی تامین اجتماعی است. در صورت وجود مغایرت، ابتدا باید نسبت به اصلاح عنوان شغلی از طریق سازمان تامین اجتماعی یا اداره کار اقدام گردد.

۳. ارائه مستندات کامل

اثبات اشتغال در مشاغل سخت و زیان‌آور نیازمند ارائه مستندات معتبر از جمله احکام کارگزینی، گواهی اشتغال به کار، قراردادهای کار، لیست‌های بیمه و گزارش‌های بازرسی بهداشت حرفه‌ای می‌باشد. هرچه مستندات ارائه‌شده جامع‌تر و دقیق‌تر باشد، احتمال پذیرش درخواست افزایش خواهد یافت.

۴. دقت در ثبت‌نام اینترنتی

در حال حاضر در بسیاری از استان‌ها ثبت درخواست به‌صورت اینترنتی انجام می‌شود. لازم است اطمینان حاصل شود که ثبت‌نام در سامانه استان محل اشتغال انجام شده است، زیرا ثبت در سامانه سایر استان‌ها موجب اطاله فرآیند و از دست رفتن زمان قانونی خواهد شد.

راه اندازی سامانه کشوری هم در حال حاضر در جریان است و برخی از استان ها از سامانه کشوری استفاده می کنند. بنابراین ضروری است قبل از ثبت درخواست از اداره کار محل سایت و سامانه درخواست بازنشستگی سخت و زیان آور سوال شود.

۵. پیگیری مستمر فرآیند رسیدگی

دریافت کد رهگیری صرفا آغاز فرآیند است و پیگیری منظم وضعیت پرونده ضروری می‌باشد. در صورت صدور رای منفی، باید بلافاصله و در مهلت مقرر نسبت به ثبت اعتراض اقدام گردد.

در برخی موارد پرونده در جریان رسیدگی به مواردی مانند بایگانی اشتباه و … ناخواسته از جریان رسیدگی خارج می‌شود و منجر به سپری شدن زمان بسیار زیاد و گاهی عدم رسیدگی می‌شود. پیگیری‌ها در زمان‌های مناسب می‌تواند از بروز چنین مشکلاتی پیشگیری کند.

۶. آگاهی از حقوق قانونی بازنشستگی سخت و زیان آور بعد از بازنشستگی عادی

بر اساس آراء وحدت رویه شماره ۴ و ۲۲۵ هیات عمومی دیوان عدالت اداری، بازنشستگی عادی مانع بهره‌مندی از مزایای قانونی مشاغل سخت و زیان‌آور نیست. این حق از جمله حقوق مکتسبه کارگر بوده و در صورت احراز شرایط قانونی، قابل اعمال در سوابق بیمه و حکم بازنشستگی خواهد بود.

پرسش‌های متداول درباره بازنشستگی سخت و زیان‌آور بعد از بازنشستگی عادی

۱. آیا پس از بازنشستگی عادی می‌توان درخواست بازنشستگی سخت و زیان‌آور داد؟

بله. مطابق ماده ۷۶ قانون تامین اجتماعی و آرای وحدت رویه شماره ۴ و ۲۲۵ هیات عمومی دیوان عدالت اداری، بازنشستگی عادی مانع بهره‌مندی از حقوق مکتسبه ناشی از اشتغال در مشاغل سخت و زیان‌آور نیست. در صورت احراز شرایط، امکان اصلاح سوابق و اعمال مزایا در حکم بازنشستگی وجود دارد.

۲. مهلت قانونی برای ثبت درخواست بعد از بازنشستگی عادی چقدر است؟

مهلت و زمان مشخصی برای ثبت درخواست بازنشستگی سخت و زیان آور بعد از بازنشستگی عادی وجود ندارد و بیمه شده بدون محدودیت زمانی می تواند نسبت به درخواست بازنشستگی سخت و زیان آور بعد از بازنشستگی عادی اقدام کند.

۳. آیا تمامی سوابق سخت و زیان‌آور با ضریب ۱.۵ محاسبه می‌شود؟

بله، اما به شرط آنکه این سوابق توسط کمیته‌های سخت و زیان‌آور یا سایر مراجع ذیصلاح تایید شده باشد. بدون تایید رسمی، سازمان تامین اجتماعی هیچ شغلی را سخت و زیان‌آور محسوب نمی‌کند.

۴. در صورت مغایرت عنوان شغلی، چه باید کرد؟

ابتدا باید از طریق سازمان تامین اجتماعی فرم اصلاح عنوان شغلی را تکمیل و مدارک لازم را ارائه دهید. اگر نتیجه نگرفتید، با طرح شکایت در اداره کار و سپس در صورت لزوم در دیوان عدالت اداری، نسبت به اصلاح عنوان شغلی اقدام کنید.

۵. آیا پرداخت ۴ درصد حق بیمه سخت و زیان‌آور بر عهده کارگر است؟

خیر. این مبلغ بر اساس قانون بر عهده کارفرماست. در صورت تعطیلی یا عدم دسترسی به کارفرما، سازمان تامین اجتماعی موظف به پیگیری و وصول مبلغ از طرق قانونی است و نباید این موضوع مانع بازنشستگی کارگر شود.

۶. مراحل ثبت درخواست سختی کار چگونه است؟

ثبت درخواست معمولا به صورت اینترنتی در سامانه استانی انجام می‌شود. پس از تکمیل فرم شماره ۱ و ارائه مدارک، پرونده در کمیته بدوی بررسی شده و در صورت رد درخواست، امکان اعتراض از طریق فرم شماره ۴ یا ثبت اینترنتی اعتراض وجود دارد.

۷. اگر سابقه سخت و زیان‌آور به صورت متناوب باشد، آیا باز هم امکان بازنشستگی بدون شرط سنی وجود دارد؟

بله. در صورت داشتن ۲۳ سال و ۴ ماه سابقه متناوب در مشاغل سخت و زیان‌آور و اعمال ضریب ۱.۵، سابقه به ۳۵ سال تبدیل می‌شود که برای بازنشستگی بدون شرط سنی کافی است.

هیات عمومی دیوان عدالت اداری با صدور رأی وحدت‌ رویه به صدور آرای متعارض پایان داد و شغل آتش‌نشانی را در شمار مشاغل سخت و زیان‌آور قرار داد.

به گزارش ایسنا، قانونگذار برای کسانی که در مشاغل سخت و زیان آور اشتغال به کار دارند به دلیل تحمل فشارهای روحی و روانی و آثار و پیامدهای زیانبار و آسیب های جسمی ناشی از اشتغال به کارهای سخت و زیان‌آور تمهیدات و مزایایی درنظر گرفته است به نحوی که با داشتن ۲۰ سال سابقه مستمر بدون شرط سنی امکان بهره‌مندی از مزایای بازنشستگی را دارند.همچنین شاغلان این دسته کسب و کارها باید روزی ۶ ساعت و هفته ای ۳۶ ساعت کار کنند و اضافه کاری درباره مشاغل سخت و زیان آور ممنوع است.

کاهش شنوایی، ضعف بینایی، آسیب های جسمی و حرکتی، ایجاد مشکلات تنفسی، قلبی و عروقی، فشارهای روانی و عصبی و مسائلی از این دست از جمله پیامدها و آسیب های جسمی و روحی است که ممکن است حتی با گذشت چند سال پس از بازنشستگی در افراد بروز کند و ادامه یابد؛ از آن گذشته سر و کار داشتن افراد با مواد خطرناک شیمیایی، مواد رادیواکتیو و مشاغل دارای سر و صدا و آلایندگی زیاد نیز آنان را در ردیف مشاغل سخت و زیان آور قرار می‌دهد.

به موجب تبصره ۲ ماده ۷۶ قانون بیمه تامین اجتماعی، کارهای سخت و زیان‌آور به شغل‌هایی گفته می‌شود که در آن‌ها عوامل فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی محیط کار غیر استاندارد بوده و فرد با انجام آن کار، فشار جسمی و روانی بیش از ظرفیت طبیعی را متحمل و در اثر آن به بیماری و عوارض آن مبتلا شود.

کارگران معدن و استخراج، رانندگان وسایل سنگین، کارگران صنایع شیمیایی، کارگران کشاورزی،کارگران نفت‌و گاز و ساختمان، کارگران پل و تونل، کارگران در محیط‌های با آلودگی صوتی بالا،کارگران صنایع فولاد و ذوب فلزات،کارگران خدمات بهداشتی،کارگران در معرض اشعه رادیو اکتیو،کارگران خدمات شهری،کارگران آتش نشانی و خبرنگاران بخشی از مشاغل سخت و زیان آور به شمار می‌روند.

ماده یک آیین‌نامه مشاغل سخت و زیان‌آور این مشاغل را که به آنها سختی کار تعلق گرفته به دو دسته تقسیم کرده است:

الف ـ مشاغلی که صفت سخت و زیان آور با ماهیت شغلی وابستگی دارد اما می‌توان با به کارگیری تمهیدات بهداشتی، ایمنی و تدابیر فنی مناسب توسط کارفرما سختی و زیان آوری آنها را حذف کرد.

ب ـ مشاغلی که ماهیتاً سخت و زیان آور بوده و با به کارگیر تمهیدات بهداشتی، ایمنی و تدابیر فنی کارفرما، صفت سخت و زیان آوری کاهش یافته اما کماکان سخت و زیان آوری آنها حفظ می شود.در واقع برخلاف مشاغل گروه “الف” که با بکارگیری تمهیدات ایمنی و تلاش کارفرمایان سختی کار کاهش می‌یابد، مشاغل گروه “ب” ماهیتا سخت و زیان آور هستند و صفت سخت و زیان آوری در ذات آنها وجود دارد.

در روزهای اخیر و به دنبال صدور آرای متعارض از سوی برخی از شعب دیوان عدالت اداری در خصوص ماهیت شغل آتش‌نشانی و اینکه آیا این شغل در زمره مشاغل سخت و زیان‌آور قرار می‌گیرد یا خیر، موضوع جهت بررسی و رفع تعارض به هیات عمومی ارجاع شد که پس از بررسی مستندات و استماع نظرات، هیات عمومی دیوان عدالت با اکثریت آرا تعارض را محرز دانست.

در این حکم آمده است: بر اساس ماده ۸۴ قانون برنامه ششم توسعه دولت موظف است مشاغل آتش‌نشانی و پرتوکاری اشعه را جزو مشاغل سخت و زیان آور محسوب کند و نظر به این که با حکم قانونگذار و شناسایی مشاغل آتش‌نشانی به عنوان مشاغل سخت و زیان آور نیازی به طرح موضوع در کمیته استانی تشخیص مشاغل سخت و زیان آور نیست و اساسا کمیته مذکور نیز نمی‌تواند برخلاف حکم قانونگذار اتخاذ تصمیم کند، در نتیجه آراء صادره مبنی بر ورود شکایت به شرح مندرج در گردشکار که متضمن پذیرش مشاغل آتش‌نشانی به عنوان مشاغل سخت و زیان آور بوده، صحیح و منطبق با موازین قانونی است.

این رأی براساس ماده ۸۹ قانون دیوان عدالت اداری اصلاحی مصوب ۱۴۰۲/۲/۱۰ برای شعب دیوان و مراجع اداری و همچنین برای هیات‌های تخصصی و هیات عمومی در مورد رسیدگی به ابطال مصوبات موضوع بند ۱ ماده ۱۲ این قانون در ارتباط با آن موضوع لازم الاتباع است.

در حال حاضر کار در معادن، کار در آتش‌نشانی،حفر قنات و چاه، کارهای مرتبط با کوره‌های مذاب، عملیات مربوط به جمع‌آوری و دفن زباله‌ها، کار در فضاهایی که ارتعاشات صوتی حاکم بر محیط بر سیستم شنوایی آسیب‌رسان است، کارهای مرتبط با سمپاشی و ضدعفونی کردن،کار غواصی که تحت فشار غیرطبیعی محیط باشد و کارهایی که در معرض تشعشات رادیواکتیو هستند از جمله مشاغل سخت و زیان آور به شمار می‌روند.

علاوه بر کارهای سخت و زیان‌آور مشخص شده طبق مصوبات شورای‌ عالی حفاظت فنی و موارد تأیید شده توسط کمیته‌های استانی، موارد زیر نیز سخت و زیان‌آور شناخته می‌شوند:

۱ـ مشاغلی که در ندامتگاه‌ها و زندان‌ها مستقیماً با زندانی ارتباط دارند.
۲ـ مشاغلی که مستقیماً در مراکز روان درمانی با بیماران روانی مرتبط هستند.
۳ـ خبرنگاری

توجه به مشاغل سخت و زیان آور از اهمیت بالایی برخوردار است زیرا در بسیاری از کشورها این مشاغل بخش مهمی از بازار کار را تشکیل می‌دهند از این رو رعایت حقوق و ایمنی کارگران در این حوزه‌ها از جمله مواردی است که باید به آن توجه ویژه‌ای شود تا سلامت و رفاه افراد حفظ شود.

کارفرمایان کارگاه‌های مشمول قانون تامین اجتماعی نیز مکلفند قبل از آن که کارهای سخت و زیان آور را به کارگران خود محول کنند، معاینات پزشکی لازم را انجام داده و کارگران را به لحاظ قابلیت و استعداد جسمانی متناسب برای نوع کار بسنجند و به صورت دوره‌ای معاینات پزشکی را تکرار کنند.

کارفرما همچنین مکلف است پس از احراز شرایط بازنشستگی بیمه شده شاغل در کارگاه وی، طبق این آیین‌نامه معادل ۴ درصد میزان مستمری برقراری بیمه شده نسبت به سنوات اشتغال او در مشاغل سخت و زیان‌آور را که توسط سازمان تأمین اجتماعی محاسبه و مطالبه می‌شود را به سازمان پرداخت کند. چنانچه بیمه شده شرایط استفاده از بازنشستگی پیش از موعد در کارهای سخت و زیان‌آور را طبق این آیین‌نامه احراز کند، سازمان تأمین اجتماعی مکلف است نسبت به برقراری مستمری وی از تاریخ ترک کار اقدام کند.

سوابق کار در مشاغل سخت و زیان آور یک و نیم برابر محاسبه می‌شود و افرادی که در مشاغل سخت و زیان آور و طاقت‌ فرسا ۲۰ سال سابقه کار متوالی یا ۲۵ سال سابقه کار متناوب را داشته و حق بیمه این ایام را به سازمان تامین اجتماعی واریز کرده‌ باشند، می‌توانند تقاضای بازنشستگی خود را ارائه کنند.

به گزارش ایسنا، متقاضیان بازنشستگی در مشاغل سخت و زیان آور جهت ثبت درخواست و بارگذاری مدارک و مستندات خود می توانند به سامانه مشاغل سخت و زیان‌آور وزارت کار به نشانیsrk.mcls.gov.ir مراجعه و اقدام کنند.

در پی صدور آرای متعارض از سوی برخی شعب دیوان عدالت اداری در خصوص ماهیت شغل آتش‌نشانی و اینکه آیا این شغل در زمره مشاغل سخت و زیان‌آور قرار می‌گیرد یا نه، موضوع جهت بررسی و رفع تعارض به هیات عمومی ارجاع شد.برای دانلود رای دیوان اینجا کلیک کنید

دادنامه شماره ۱۴۰۳۳۱۳۹۰۰۰۳۱۰۶۲۶۲ مورخ ۱۴۰۳/۱۲/۲۱

رأی وحدت رویه در خصوص پذیرش مشاغل آتش‌نشانی به عنوان مشاغل سخت و زیان آور

شماره دادنامه: ۱۴۰۳۳۱۳۹۰۰۰۳۱۰۶۲۶۲

تاریخ دادنامه: ۱۴۰۳/۱۲/۲۱

شماره پرونده: ۰۱۰۰۰۱۸- ۰۱۰۰۰۱۷ – ۰۱۰۰۰۱۶

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری

اعلام کنندگان تعارض: آقایان فضل اله کرداریان نجف آبادی، مجید جعفری و حسنعلی رفاهیتی نجف آبادی

موضوع: اعلام تعارض در آرای صادر شده از سوی شعب دیوان عدالت اداری

گردش کار: در رابطه با موضوع احتساب شغل آتش نشانی به عنوان مشاغل سخت و زیان آور با توجه به نظریه قبلی کمیته استانی مشاغل سخت و زیان‌آور مبنی بر عدم تشخیص شغل مذکور به عنوان سخت و زیان آور، شعب دیوان عدالت اداری آرای متعارض صادر کرده اند.

بعضی از شعب با استدلال این که شکات جزء کارکنان رسمی و قطعی آتش نشان بوده، مشمول قانون کار نمی‌باشد از طرف دیگر کمیته استانی قبلاً شغل آتش نشان را سخت و زیان آور تشخیص نداده و مادامی که رای مذکور نقض نشده باشد، صدور رای مجدد کمیته استانی قابلیت اجرایی نداشته لذا حکم به رد شکایت صادر نموده اند.

بعضی دیگر از شعب دیوان با استدلال این که هرچند که کمیته استانی قبلاً شغل آتش نشان را سخت و زیان آور تشخیص نداده است و تا زمانی که رای مذکور نقض نشده باشد، رای جدید کمیته استانی قابلیت ترتیب اثر ندارد ولیکن با توجه به این که قانونگذار در ماده ۸۴ قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران شغل آتش نشان را سخت و زیان آور محسوب نموده است و نیازی به طرح مجدد در کمیته استانی نمی باشد، لذا حکم به ورود شکایت صادر نموده اند.

مفاد آرای موضوع تعارض به قرار زیر است:

الف: ۱- شعبه ۵۱ بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به دادخواست آقایان مهرداد منظری و اسماعیل حیدری به خواسته الزام (اداره کل تأمین اجتماعی اصفهان) به احتساب سنوات خدمت در مشاغل سخت و زیان آور برای مشمولین قانون کار و الزام خوانده ردیف دوم (شهرداری نجف آباد) به فراهم نمودن شرایط لازم برای بهره‌مندی اینجانب از مزایای مشاغل سخت و زیان آور به موجب دادنامه های شماره ۹۹۰۹۹۷۰۹۵۷۷۰۱۰۳۳ مورخ ۱۳۹۹/۳/۶ و ۹۹۰۹۹۷۰۹۵۷۷۰۱۰۶۲ مورخ ۱۳۹۹/۳/۷ به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است:

“در خصوص دادخواست مطروحه با عنایت به مفاد دادخواست تقدیمی ضمایم و مستندات پیوست و لوایح دفاعیه طرف‌های شکایت هر چند که مشاغل شاکی توسط کمیته‌های استانی مشاغل سخت و زیان‌آور در سال‌های ۱۳۸۵ و ۱۳۹۵ به عنوان سخت و زیان‌آور شناخته نشده است، لیکن مطابق نظریه مؤخر کمیته استانی به تاریخ ۱۳۹۸/۱/۲۸ مورد تأیید قرار گرفته است و مطابق دادنامه شماره ۷۸۰-۷۸۷-۸۰۰ [۹۳۱۰۰۹۰۹۰۵۸۰۰۷۸۷- ۹۳۱۰۰۹۰۹۰۵۸۰۰۷۸۸- ۹۳۱۰۰۹۰۹۰۵۸۰۰۸۰۰] مورخ ۱۳۹۳/۴/۲۳ هیات عمومی دیوان عدالت اداری ، به دلیل قطعیت آرای قبلی کمیته، نظریه مؤخر صادره قابلیت ترتیب اثر ندارد. اما با توجه به این که قانونگذار در ماده ۸۴ قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران دولت را موظف نموده است که مشاغل آتش نشان و پرتوکاری اشعه را جزء مشاغل سخت و زیان آور محسوب کند، علی هذا شکایت شاکی را نسبت به مواردی که مطابق لیست ارسالی کارفرما به عنوان آتش نشان اشتغال به کار داشته موجه و قانونی دانسته حکم به ورود شکایت به استناد موارد مذکور و جزء (ب) تبصره ۲ ماده ۷۶ قانون تأمین اجتماعی صادر و اعلام می نماید. لیکن برای سایر عناوین در موقعیت کنونی به دلیل عدم مطابقت با لیست ارسالی و نیز عدم احراز اشتغال شاکی در مشاغل سخت و زیان آور رای به رد شکایت صادر و اعلام می گردد. این رای در اجرای مقررات ماده ۶۵ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری ظرف مهلت ۲۰ روز پس از ابلاغ قابل اعتراض در شعب تجدیدنظر دیوان می باشد.”

آرای مذکور به موجب دادنامه های شماره ۹۹۰۹۹۷۰۹۵۶۷۰۱۹۷۳ مورخ ۱۳۹۹/۶/۱ و ۹۹۰۹۹۷۰۹۵۶۷۰۱۹۷۲ مورخ ۱۳۹۹/۶/۱ صادره از شعبه ۱۸ تجدیدنظر دیوان عدالت اداری مورد تأیید قرار گرفت.

۲- از طرفی شعبه ۴۸ بدوی دیوان عدالت اداری نیز در رسیدگی به دادخواست آقای رشید یزدانی به خواسته احتساب سابقه اشتغال در مشاغل سخت و زیان آور به موجب دادنامه شماره ۹۹۰۹۹۷۰۹۰۴۴۰۴۳۲۳ مورخ ۱۳۹۹/۱۰/۹ به شرح زیر به ورود شکایت رای صادر کرده است:

” در خصوص دادخواست شاکی به طرفیت خواندگان به خواسته احتساب سابقه اشتغال در مشاغل سخت و زیان‌آور (آتش‌نشان)، از توجه به رونوشت مدارک شاکی، رای کمیته استانی، لایحه دفاعیه خواندگان مبنی بر این که از تاریخ رای کمیته استانی (۱۳۹۸/۱/۲۸) شغل شاکی سخت و زیان آور شناخته می شود. لحاظ دادنامه‌های شماره ۶۰۰- ۱۳۹۶/۴/۲ [۹۶۱۰۰۹۰۹۰۵۸۰۰۶۰۰- ۱۳۹۶/۶/۲۸]، ۹۰- ۱۳۸۹/۳/۱۰ و ۹۵- ۱۳۸۹/۳/۱۷ هیات عمومی دیوان عدالت اداری مبنی بر صلاحیت تأمین اجتماعی در احراز شرایط مربوط به اشتغال در مشاغل سخت و زیان آور، این که شغل آتش نشان وفق ماده ۸۴ قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران سخت و زیان‌آور بوده و نیاز به طرح در کمیته استانی ندارد، دعوی شاکی را وارد دانسته و به استناد مواد ۱۰ و ۶۵ قانون تشکیلات و آیین‌دادرسی دیوان عدالت اداری حکم به ورود شکایت در حد احکام و قراردادهای شاکی به عنوان راننده آتش‌نشان صادر و اعلام می‌نماید. رای صادره ظرف ۲۰ روز از ابلاغ قابل تجدیدنظر خواهی در شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری می‌باشد.”

رای مذکور به موجب دادنامه شماره ۱۴۰۰۳۱۳۹۰۰۰۰۷۰۶۰۶۰ مورخ ۱۴۰۰/۳/۲۲ صادره از شعبه ۱۸ تجدیدنظر دیوان عدالت اداری مورد تأیید قرار گرفت.

ب: ۱- از سوی دیگر شعبه ۵۸ بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به دادخواست آقایان فضل اله کرداریان نجف آبادی و حسنعلی رفاهیتی نجف آبادی به خواسته الزام به احتساب سنوات خدمت در مشاغل سخت و زیان آور برای مشمولین قانون کار (الزام خوانده ردیف اول (اداره کل تأمین اجتماعی استان اصفهان) به احتساب شغل آتش نشانی در زمره مشاغل سخت و زیان آور طبق قانون مصوب مجلس شورای اسلامی و الزام خوانده ردیف دوم (شهرداری نجف آباد) به فراهم نمودن شرایط لازم جهت بهره‌مندی اینجانب از مزایای مشاغل سخت و زیان‌آور) به موجب دادنامه‌‌های شماره ۹۹۰۹۹۷۰۹۵۷۴۰۲۱۵۰ مورخ ۱۳۹۹/۷/۱ و ۹۹۰۹۹۷۰۹۵۷۴۹۲۱۴۹ مورخ ۱۳۹۹/۷/۱ به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است:

“درخصوص شکایت مطروحه به شرح موصوف به طرفیت سازمان تأمین اجتماعی با عنایت به اوراق و محتویات پرونده و با این استدلال که تا زمانی که رای کمیته استانی در مشاغل سخت و زیان آور که قطعیت یافته (آراء مورخ ۱۳۹۵/۴/۷ و ۱۳۸۵/۱۰/۴) نقض نشده اقدام به اخذ رای مجدد کمیته استانی (رای کمیته بدوی استنادی شاکی مورخ ۱۳۹۸/۲/۱۹) فاقد وجاهت قانونی است و کماکان آراء سابق الصدور قطعی به قوت خود باقی می‌باشد. فلذا ضمن وارد تشخیص ندادن شکایت شاکی و مستنداً به دادنامه شماره ۷۸۰-۷۸۷-۸۰۰ [۹۳۱۰۰۹۰۹۰۵۸۰۰۷۸۷- ۹۳۱۰۰۹۰۹۰۵۸۰۰۷۸۸- ۹۳۱۰۰۹۰۹۰۵۸۰۰۸۰۰] مورخ ۱۳۹۳/۴/۲۳ هیات عمومی دیوان عدالت اداری و مواد ۱، ۱۰ (مفهوم مخالف آن) و ۶۵ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری حکم به رد شکایت صادر می شود. اما در خصوص شکایت شاکی به طرفیت شهرداری نجف آباد با توجه به مراتب مذکور و با این استدلال که شکایت متوجه طرف شکایت نمی باشد فلذا به استناد بند (پ) ماده ۵۳ قانون فوق الذکر قرار رد شکایت صادر می شود. آراء صادره ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظر خواهی نزد شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری می باشد.”

آرای مذکور به موجب دادنامه های شماره ۹۹۰۹۹۷۰۹۵۵۶۰۳۱۶۰ مورخ ۱۳۹۹/۱۰/۲۴ و ۱۴۰۰۳۱۳۹۰۰۰۰۶۶۵۳۷۸ مورخ ۱۴۰۰/۳/۱۷ صادره از شعبه ۱۵ تجدیدنظر دیوان عدالت اداری مورد تأیید قرار گرفت.

۲- از طرفی شعبه ۴۹ بدوی دیوان عدالت اداری نیز در رسیدگی به دادخواست آقای مجید جعفری به خواسته الزام به احتساب سوابق در مشاغل سخت و زیان آور به موجب دادنامه شماره ۹۸۰۹۹۷۰۹۰۳۵۰۳۹۸۱ مورخ ۱۳۹۸/۱۱/۱۴ به شرح زیر به رد شکایت رای صادر کرده است:

“نظر به این که تشخیص سخت و زیان آور بودن یک شغل نیازمند بررسی آن در کمیته های تشخیص و تطبیق بررسی مشاغل مورد نظر می باشد و در ما نحن [فیه] شاکی به کمیته های مربوطه مراجعه ننموده است و بدون رای کمیته امکان عملی اجابت خواسته شاکی وجود ندارد. لذا مستند به ماده ۵۳ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری قرار رد شکایت صادر می گردد. این رای، وفق ماده ۶۵ قانون دیوان، ظرف مدت بیست روز قابل تجدیدنظر خواهی در شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری می باشد.”

رای مذکور به موجب دادنامه شماره ۹۹۰۹۹۷۰۹۵۶۸۰۱۳۱۰ مورخ ۱۳۹۹/۶/۱۶ صادره از شعبه ۱۹ تجدیدنظر دیوان عدالت اداری مورد تأیید قرار گرفت.

با احراز تعارض آرا توسط رییس دیوان عدالت اداری، پرونده در دستورکار جلسه هیات عمومی قرار گرفت.

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۴۰۳/۱۲/۲۱ با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی
الف. تعارض در آراء محرز است.

ب. بر اساس ماده ۸۴ قانون برنامه ششم توسعه جمهوری اسلامی ایران دولت موظّف است مشاغل آتش‌نشانی و پرتوکاری اشعه را جزو مشاغل سخت و زیان آور محسوب کند و نظر به این که با حکم قانونگذار و شناسایی مشاغل آتش نشانی به عنوان مشاغل سخت و زیان آور نیازی به طرح موضوع در کمیته استانی تشخیص مشاغل سخت و زیان آور نیست و اساساً کمیته مذکور نیز نمی‌تواند برخلاف حکم قانونگذار اتّخاذ تصمیم نماید، در نتیجه آراء صادره مبنی بر ورود شکایت به شرح مندرج در گردشکار که متضمن پذیرش مشاغل آتش‌نشانی به عنوان مشاغل سخت و زیان آور بوده، صحیح و منطبق با موازین قانونی است. این رای براساس ماده ۸۹ قانون دیوان عدالت اداری اصلاحی مصوب ۱۴۰۲/۲/۱۰ برای شعب دیوان و مراجع اداری و همچنین برای هیات های تخصصی و هیات عمومی در مورد رسیدگی به ابطال مصوبات موضوع بند ۱ ماده ۱۲ این قانون در ارتباط با آن موضوع لازم‌الاتباع است.

]]> https://worldofacc.com/%d8%b1%d8%a7%d9%87-%d8%ad%d9%84-%d9%87%d8%a7%db%8c-%d9%82%d8%a7%d9%86%d9%88%d9%86%db%8c-%d8%b9%d8%af%d9%85-%d9%be%d8%b1%d8%af%d8%a7%d8%ae%d8%aa-%d8%ad%d9%82-%d8%a8%db%8c%d9%85%d9%87-%d8%b3%d8%ae%d8%aa/feed/ 0 https://worldofacc.com/%d8%a2%db%8c%d8%a7-%d8%a8%d8%a7-%d9%81%d9%88%d8%aa-%da%a9%d8%a7%d8%b1%da%af%d8%b1-%d9%85%d8%b4%d8%a7%d8%ba%d9%84-%d8%b3%d8%ae%d8%aa-%d9%88-%d8%b2%db%8c%d8%a7%d9%86-%d8%a2%d9%88%d8%b1%d8%8c-%d8%a8/ https://worldofacc.com/%d8%a2%db%8c%d8%a7-%d8%a8%d8%a7-%d9%81%d9%88%d8%aa-%da%a9%d8%a7%d8%b1%da%af%d8%b1-%d9%85%d8%b4%d8%a7%d8%ba%d9%84-%d8%b3%d8%ae%d8%aa-%d9%88-%d8%b2%db%8c%d8%a7%d9%86-%d8%a2%d9%88%d8%b1%d8%8c-%d8%a8/#respond Mon, 31 Mar 2025 20:19:30 +0000 https://worldofacc.com/?p=11341

هزینه های قابل قبول طبق مواد ۱۴۷ و ۱۴۸ قانون مالیاتهای مستقیم ذکر شده لذا ذخیره هزینه مشاغل سخت و زیان آور هزینه قابل قبول مالیاتی است.

به گزارش کارتابان؛ عوامل مهم زیان آور محیط کار عبارتند از: عوامل فیزیکی، عوامل شیمیایی، عوامل مکانیکی، عوامل بیولوژیکی و عوامل روانی. اگر کارگر از لحاظ شدت و مدت در محیط کار با عوامل زیان آور بیش از حد مجاز تعیین شده در حدود مجاز شغلی مواجهه داشته باشد شغل او جزو مشاغل سخت و زیان آور محسوب می‌شود.

جزئیات عوامل زیان آور محیط کار در استانداردهای بین‌المللی توسط سازمان‌هایی مانند نایوش (niosh) و اوشا (osha) و در سطح ملی و برای کشور ما نیز توسط مرکز سلامت محیط کار وزارت بهداشت تعیین شده‌اند و طبق قانون مشاغل سخت و زیان آور به این مقادیر استناد می‌شود.

مشاغل سخت و زیان آور به این صورت تعریف شده‌اند که اگر کارگر در کاری مشغول به کار شود که تنشی به مراتب بالاتر از ظرفیت‌های طبیعی جسمی و روانی به کارگر اعمال می‌شود که می‌تواند باعث بیماری شغلی و عوارض ناشی از آن شود آن شغل جزو مشاغل سخت و زیان آور محسوب می‌شود. معیار مقایسه و قضاوت برای تعیین بالاتر بودن عوامل زیان آور اندازه‌های نوشته شده در حدود مجاز مواجهه شغلی است.

انواع مزایای مشاغل سخت و زیان آور

قانون و مقررات مشاغل سخت و زیان آور در قانون کار و تامین اجتماعی تصویب شده اند. طبق این قوانین و مقررات به کارگرانی که در معرض عوامل زیان آور محیط کار مشغول به کار هستند مزایایی تعیین شده است. هدف اصلی از مزایای تعیین شده در این قوانین کاهش میزان مواجهه کارگر با عوامل زیان آور است. برای کاهش میزان مواجهه دو راه وجود دارد که یکی کاهش میزان آلاینده ها و دیگری کاهش زمان مواجهه. در دو قانون مزبور مزایایی به صورت زیر در نظر گرفته شده است.

۱ – بازنشستگی مشمولان مشاغل سخت و زیان آور

در قانون تامین اجتماعی برای به حداقل رساندن آسیب های جسمی و روحی به کارگرانی که در مشاغل سخت و زیان آور مشغول به کار هستند سنوات ارفاقی در نظر گرفته شده است.

سنوات ارفاقی مشاغل سخت و زیان آور در کارگران مشمول قانون کار ۱/۵ برابر در نظر گرفته شده است به عبارتی اگر کارگر ۱ سال در مشاغل سخت و زیان آور مشغول به کار باشد سابقه وی در تامین اجتماعی ۱/۵ سال محاسبه می‌شود.

۲. قانون کاهش ساعات کار در مشاغل سخت و زیان آور

علاوه بر قانون تامین اجتماعی که سنوات ارفاقی مشاغل سخت و زیان آور را برای کارگران در نظر گرفته است در ماده ۵۲ قانون کار کاهش ساعات کار برای کارگران شاغل در مشاغل سخت و زیان آور را تعیین کرده است. هدف ماده ۵۲ قانون کار پیشگیری از فرسودگی زودرس کارگران شاغل در مشاغل سخت و زیان آور و افزایش زمان اشتغال کارگران است. طبق ماده ۵۲ قانون کار، کارگران شاغل در مشاغل سخت و زیان آور به جای ۴۴ ساعت در هفته باید ۳۶ ساعت مشغول به کار باشند؛ بنابراین اضافه کاری مشاغل سخت و زیان آور ممنوع است. طبق ماده ۶۵ قانون کار مرخصی استحقاقی کارگران شاغل در مشاغل سخت و زیان آور موضوع ماده ۵۲ قانون کار، به جای ۲۶ روز کاری که کارگران عادی از آن بهره مند می‌شوند ۵ هفته تعیین شده است. این مرخصی باید حتی الامکان در دو نوبت در پایان هر شش ماه استفاده شود.

نکته بسیار مهم و حائز اهمیت در مشاغل سخت و زیان آور این است که مزایای در نظر گرفته شده برای کارگران در قانون تامین اجتماعی و قانون کار کاملا از هم مستقل و جدا هستند. شمول یکی از این دو باعث بهره‌مندی از مزایای قانون دیگر نمی‌شود. به زبان ساده می‌توان گفت که اگر کارگری در شغلی سخت و زیان آور مشغول به کار باشد و ناشی از آن بازنشسته شود دلیل بر این نیست که ساعات کاری وی نیز می‌بایست ۳۶ ساعت در هفته باشد. یا کارگری که در شغلی سخت و زیان آور هر هفته ۳۶ ساعت مشغول به کار است حتما مشمول بازنشستگی پیش از موعد خواهد شد؛ بنابراین نباید این دو را باهم اشتباه گرفت.

در ادامه این مقاله صرفا به قسمت‌هایی از قانون مشاغل سخت و زیان آور که به مزایای بازنشستگی مشمولان مشاغل سخت و زیان آور مربوط است پرداخته می‌شود و قانون کاهش ساعات کار در مشاغل سخت و زیان آور در مقاله‌ای دیگر بحث خواهد شد.

در تصویر بالا انواع مشاغل سخت و زیان آور و مزایای هر کدام قابل مقایسه هستند.

قانون سنوات ارفاقی مشاغل سخت و زیان آور

تبصره ۲ ماده ۷۶ قانون تامین اجتماعی مزایای سنوات ارفاقی را برای کارگران مشاغل سخت و زیان آور تعیین کرده است. طبق این ماده از تامین اجتماعی کارگران ۱- با حداقل ۲۰ سال سابقه کار متوالی و یا ۲- ۲۵ سال سابقه کار متناوب در مشاغل سخت و زیان آور می‌توانند بازنشسته شوند. در ادامه چنین نوشته شده است که هر سال سابقه پرداخت حق بیمه در کارهای سخت و زیان آور ۱/۵ سال محاسبه خواهد شد.

متن قسمت حمایت‌های بند ۲ تبصره ۲ ماده ۷۶ قانون تامین اجتماعی

ب – حمایت‌ها از کارگران در قانون مشاغل سخت و زیان آور

۱ – افرادی که حداقل بیست سال متوالی و بیست و پنج سال متناوب در کارهای سخت و زیان‌آور (‌مخل سلامت) اشتغال داشته باشند و در هر مورد حق بیمه مدت مزبور را به سازمان پرداخته باشند می‌توانند تقاضای مستمری بازنشستگی نمایند. هر سال سابقه پرداخت حق بیمه در کارهای سخت و زیان‌آور یک و نیم سال محاسبه خواهد شد.

با توجه به این قسمت از ماده ۷۶ و استفساریه صورت گرفته از مجلس شورای اسلامی در این خصوص، الزامی ندارد که کل سابقه کار کارگر در مشاغل سخت و زیان آور سپری شود تا بتواند از مزایای آن بهره‌مند شود. کارگری که مدتی در مشاغل سخت و زیان آور مشغول به کار بوده و مدتی در مشاغل عادی کار کند، در این حالت سابقه مشاغل سخت و زیان آور وی ۱/۵ برابر و سابقه مشاغل عادی وی ۱ برابر محاسبه و باهم جمع می‌شوند و سپس با توجه به شرط سنی بازنشستگی قانون تامین اجتماعی بازنشسته شدن کارگر بررسی می‌شود.

شرایط بازنشستگی در کارهای سخت و زیان آور

داشتن ۲۰ سال سابقه متوالی و یا ۲۳ سال و ۴ ماه سابقه کار متناوب در کارهای سخت و زیان آور بدون شرط سنی.

محاسبه سابقه بیمه و تطبیق دادن با شرایط زیر

سابقه کار کل = (سابقه کار در کارهای سخت و زیان آور ضرب در ۱ و نیم ) + (سابقه کار عادی)

الف) شرایط بازنشستگی برای مردان :

۱- داشتن ۵۰ سال سن و ۳۰ سال سابقه.

۲-داشتن ۶۰ سال سن و ۲۰ سال سابقه.

۳-داشتن ۳۵ سال سابقه پرداخت حق بیمه بدون شرط سنی.

ب) شرایط بازنشستگی برای زنان :

۱-داشتن ۴۵ سال سن و ۳۰ سال سابقه.

۲-داشتن ۵۵ سال سن و ۲۰ سال سابقه.

۳-داشتن ۳۵ سال سابقه پرداخت حق بیمه بدون شرط سنی.

۴- داشتن۲۰ سال سابقه کار و ۴۲ سال سن، با ۲۰ روز حقوق بازنشسته می شوند.

انواع مشاغل سخت و زیان آور

در آیین نامه مشاغل سخت و زیان آور مشاغل به دو گروه تقسیم می‌شوند:

الف: مشاغلی که سخت و زیان آور بودن آن‌ها قابل کاهش یا حذف است

ب: شغل‌هایی که ماهیتا سخت و زیان آور هستند و با به کارگیری تمهیدات بهداشتی و ایمنی و فنی این صفت را می توان کاهش داد ولی قابل حذف نیستند.

به عنوان مثال در کارگاهی، دستگاهی نصب شده است که دارای صدای زیاد است کارفرما می‌تواند با تمهیداتی مانند عایق بندی اطراف دستگاه یا عوض کردن دستگاه با دستگاه به روز تر با صدای کمتر از مواجهه کارگر با صدای بیش از حد این دستگاه جلوگیری نماید. ولی مشاغلی مانند کار در ارتفاع که ارتفاع جزو ماهیت شغل است نمی‌توان ارتفاع را از شغل حذف کرد.

تعیین و تشخیص سخت و زیان آور بودن مشاغل

این که شغلی جزو مشاغل سخت و زیان آور محسوب می‌شود یا نه؟ و علاوه بر آن در صورت سخت و زیان آور بودن جزو مشاغل گروه الف خواهد بود یا ب به این صورت عمل می‌شود: پس از درخواست کارگر، کارفرما و تشکل‌ها در هر کارگاه با بررسی سوابق، انجام بازدید و بررسی شرایط کار توسط کارشناسان بهداشت حرفه ای وزارت بهداشت و بازرسان کار و با تایید توسط کمیته‌های بدوی و تجدید نظر استانی انجام می‌شود.

برای مشاغل گروه الف استاندارد و حدود مجاز تماس شغلی عوامل زیان آور تدوین شده است. کمیته‌های بدوی و تجدید نظر برای تصمیم قطعی لازم است ابتدا اندازه گیری و اظهار نظر کارشناسان بهداشت حرفه ای و بازرسان کار را داشته باشند و سپس با تطبیق عوامل زیان آور با معیارهای تعیین شده در استانداردهای حدود مجاز مواجهه شغلی عوامل زیان آور نسبت به سخت و زیان آور بودن شغل کارگر و نوع آن اظهار نظر نمایند.

اندازه گیری عوامل زیان آور محیط کار توسط اشخاصی که از وزارت بهداشت درمان آموزش پزشکی مجوز دریافت کرده‌اند انجام می‌شود. چنانچه در کارگاهی شرایط کار به عوامل زیان آور با تدابیری تغییر کرده باشد کارفرما موظف است دوباره نسبت به سنجش عوامل زیان آور و تهیه مستندات سنجش عوامل زیان آور اقدام نماید. نتایج سنجش عوامل زیان آور کارگاه باید همیشه به روز و طبق آخرین وضعیت کارگاه باشد.

تکالیف کارفرما در مشاغل سخت و زیان آور چیست؟

کارفرمایان کارگاه‌هایی که دارای مشاغل سخت و زیان آور هستند باید سلامتی کارگران و وضعیت جسمانی آنان را همیشه تحت کنترل و تحت نظر داشته باشند. برای این منظور کارفرما مکلف است حداقل هر سال یک بار کارگران را توسط مراکز بهداشتی و درمانی و پزشکان طب کار مورد معاینه قرار داده و پس از آگاهی از روند سلامتی جسمی و روحی در پرونده‌های مربوط به هر کارگر ضبط و یک نسخه از آن را به سازمان تامین اجتماعی ارائه نمایند.

الف: تغییر شغل کارگر در معرض فرسایش جسمی و روحی ناشی از اشتغال در کارهای سخت و زیان آور طبق مقررات پیش بینی شده در قانون کار انجام پذیرد.

ب: کارگر باید قبل از استخدام مورد معاینه پزشکی قرار گیرد. کارفرمایانی که مشاغل سخت و زیان آور گروه الف در کارگاه آنان وجود دارد مکلف هستند مدام با تدابیر فنی و بهداشتی و ایمنی و مدیریتی مواجهه کارگران با عوامل زیان آور را کاهش دهند. چنانچه کارفرما به تکالیف خود در خصوص کاهش عوامل زیان آور محیط کار برای مشاغل الف انجام ندهد مکلف است علاوه بر انجام تعهدات قانونی نسبت به بیمه شده هزینه‌های وارده به سازمان تامین اجتماعی را نیز پرداخت نماید.

نحوه رسیدگی به درخواست‌های بازنشستگی سخت و زیان آور

درخواست بررسی و تطبیق و تشخیص مشاغل سخت و زیان آور با درخواست کارگر در کمیته‌های بدوی و تجدید نظر استانی ثبت و مطرح می‌شود. این کمیته‌ها مشاغل کارگر را بررسی نموده و در مورد سخت و زیان آور بودن این مشاغل را اعلام نظر می‌نمایند.

برای بررسی و تطبیق مشاغل سخت و زیان آور دو کمیته در هر استان تشکیل می‌شود کمیته بدوی و کمیته تجدید نظر.

نحوه بازنشستگی سخت و زیان آور

کمیته بدوی مشاغل سخت و زیان آور

کمیته بدوی مشاغل سخت و زیان آور از ۵ نفر عضو و یک نفر دبیر تشکیل می‌شود. اعضای کمیته بدوی سخت و زیان آور استانی عبارتند از: معاون روابط کار اداره کل تعاون و کار و رفاه اجتماعی استان، معاون امور بیمه‌ای اداره کل تامین اجتماعی استان یا نماینده وی، کارشناس مسئول بهداشت حرفه ای معاونت بهداشتی دانشگاه، نماینده کارگران و نماینده کارفرمایان.

کارگر در ابتدا درخواست تطبیق و تشخیص مشاغل سخت و زیان آور خود را طی فرم شماره ۱ به کمیته بدوی استانی ارائه می‌نماید. در اغلب استان‌ها فرم‌های درخواست سخت و زیان آور به صورت اینترنتی هستند و کارگر با مراجعه به سایت مشاغل سخت و زیان آور هر استان (در آخرین استانی که مشغول به کار بوده) درخواست خود را ثبت می‌نماید. کمیته بدوی سخت و زیان آور درخواست کارگر را بررسی نموده و در صورتی که شغل وی جزو مشاغل گروه الف باشد آن را به بازرسی مشترک اداره کار، تامین اجتماعی و شبکه بهداشت درمان و آموزش پزشکی ارجاع می‌دهد.

پس از وصول نتیجه بازرسی مشترک، کمیته سخت و زیان آور نسبت به سخت و زیان آور بودن شغل کارگر اعلام نظر می‌نماید. کمیته سخت و زیان آور نظر خود را به صورت رای گیری اعضا انجام می‌دهد. اگر ۳ نفر از ۵ نفر عضو کمیته بدوی شغل کارگر را تایید نمایند آن شغل جزو مشاغل سخت و زیان آور به حساب می‌آید. پس از صدور رای کمیته بدوی کارگر یا کارفرما می‌توانند ظرف مدت ۱۵ روز اعتراض خود را نسبت به رای کمیته بدوی اعلام نمایند. اعتراض به رای کمیته بدوی سخت و زیان آور طی فرم شماره ۴ باید انجام گیرد.

کمیته تجدید نظر مشاغل سخت و زیان آور

کمیته تجدید نظر سخت و زیان آور نیز مانند کمیته بدوی دارای ۵ عضو است. این اعضا عبارتند از: مدیرکل تعاون کار و رفاه اجتماعی استان، مدیرکل تامین اجتماعی استان، معاونت بهداشتی دانشگاه (دانشکده علوم پزشکی و خدمات درمانی ذیربط)، نماینده کارگران، نماینده کارفرمایان.

کمیته تجدید نظر موارد اعتراض کارگر یا کارفرما که طی فرم شماره ۴ به کمیته ارجاع شده را بررسی می‌نماید و در نهایت طبق رای گیری اعضا نتیجه کمیته تعیین می‌شود. نتیجه کمیته تجدید نظر قطعی و لازم الاجرا است و اگر کارگر یا کارفرما نسبت به رای کمیته تجدید نظر اعتراض داشته باشند می‌توانند اعتراض خود را از طریق شکایت در دیوان عدالت اداری بر علیه کمیته تجدید نظر استانی اعلام نمایند.

دیوان عدالت اداری اعتراض و شکایت کارگر یا کارفرما را بررسی نموده و اگر در شکل و ماهیت رای مغایرت با قوانین و مقررات را تشخیص دهد رای کمیته را باطل و آن را جهت بررسی مجدد به کمیته سخت و زیان آور استانی ارجاع می‌دهد.

اعتراض به رای سخت و زیان آور

توالی و تناوب اشتغال در قانون مشاغل سخت و زیان آور

در ماده ۷۶ قانون تامین اجتماعی چنین گفته شده است که اگر کارگری ۲۰ سال متوالی یا ۲۵ سال متناوب در کارهای سخت و زیان آور مشغول به کار باشد می‌تواند بدون شرط سنی بازنشسته شود در ادامه نیز چنین عنوان شده است که هر سال سابقه کار در مشاغل سخت و زیان آور ۱/۵ برابر محسوب می‌شود.

دو شرط اصلی بازنشستگی تامین اجتماعی به این صورت هستند:

بیمه شده مرد یا در سن ۵۰ سال تمام دارای ۳۰ سال سابقه بیمه باشد و در کمتر از ۵۰ سال سن با ۳۵ سال سابقه بیمه می‌تواند بازنشسته شود.

بیمه شده زن یا در سن ۴۵ سال تمام دارای ۳۰ سال سابقه بیمه باشد و در کمتر از ۴۵ سال سن با ۳۵ سال سابقه بیمه می‌تواند بازنشسته شود.

بنابراین اگر کارگری ۲۳/۵ (بیست و سه سال و نیم) سال در مشاغل سخت و زیان آور مشغول به کار باشد و این مشاغل در کمیته سخت و زیان آور تایید شوند با ضریب یک و نیم، این سوابق به ۳۵ سال می‌رسد و کارگر بدون شرط سنی و با حقوق و مستمری ۳۵ سال بازنشسته می‌شود.

چه مواردی باعث از بین رفتن توالی اشتغال مشاغل سخت و زیان آور می‌شوند؟

الف: استفاده از مرخصی بدون حقوق بیش از دو ماه به هر منظور و تحت هر عنوان به غیر از مرخصی بدون حقوق حج.

ب: اخراج، استعفا، انفصال، بازخریدی مشروط بر اینکه حداکثر تا دو ماه در مجموع پس از تاریخ موارد مزبور در مشاغلی که سخت و زیان آور شناخته شده مشغول به کار نشده یا نتواند بازنشسته شود.

ج: اشتغال در کارها و مشاغل عادی به مدت ۱ ماه

د: اشتغال در حرف و مشاغل آزاد به مدت ۱ ماه

ه: بیمه اختیاری به مدت ۱ ماه

و: بیکاری بدون دریافت مقرری، بیکاری بیش از دو ماه و موارد مشابه

چه مواردی باعث از بین رفتن توالی اشتغال در مشاغل سخت و زیان آور نمی‌شوند؟

الف: ایام خدمت سربازی مشروط بر این که بیمه شده حداکثر تا دو ماه پس از پایان خدمت به کار سابق خود بازگردد

ب: دوران توقیف بیمه شده در صورتی که منتهی به محکومیت وی نشود

ج: تعلیق قرارداد کار به واسطه عوامل قهریه طبیعی و یا حوادث و مخاطرات اجتماعی مثل زلزله، جنگ، آتش سوزی که خارج از اراده کارفرما یا بیمه شده باشد.

د: ایام استفاده از بیمه بیکاری.

ه: ایام خدمت در جبهه با تایید مراجع ذیصلاح.

و: دوران اسارت یا محکومیت سیاسی که بیمه شده بر اساس آن به موجب قانون آزاده شناخته شده باشد

ذ: ایام بلاتکلیفی بیمه شده که مستند به آرای مراجع حل اختلاف اداره کار باشد

ح: ایام استفاده از غرامت دستمزد ایام بیماری

ط: غیبت موجه حداکثر به مدت ۱۰ روز در سال

ی: مدت یک ماه استفاده از مرخصی بدون حقوق برای مناسک حج

ایامی که در فواصل اشتغال کارهای سخت و زیان آور واقع شده و کارگر بدون اشتغال در مشاغل سخت و زیان آور جزو مشاغل سخت و زیان آور محسوب می‌شوند

الف: تعطیلات هفتگی

ب: تعطیلات رسمی

ج: ایام استفاده از مرخصی استحقاقی

د: مرخصی ازدواج یا فوت همسر، پدر، مادر، فرزندان به مدت ۳ روز، استفاده از مرخصی استعلاجی یا استراحت پزشکی، تمام یا قسمتی از نظام وظیفه در جبهه‌های نبرد حق علیه باطل، دوران اسارت یا محکومیت سیاسی که بیمه شده بر اساس آن آزاده شناخته شده باشد.

منبع : کارتابان