کاربرگ چیست؟

کاربرگ در اصل فرم پیش نویسی است که حسابداران قبل از بستن حساب‌ها و تهیه انواع صورت‌های مالی از آن استفاده کرده تا از صحت عملکرد خود اطمینان کسب کنند. همچنین تهیه آن باعث سهولت در دیگر امور حسابداری نظیر اصلاح حساب‌ها می شود. این فرم، شامل چندین ستون بوده که اطلاعات حسابداری به فراخور آن در یکی از ستون‌ها قرار می گیرند.

از کاربرگ می توان به عنوان نوعی چرک نویس، قبل از بستن حسابها یاد کرد که باعث اطمینان از امور حسابداری می گردد. کار برگ انواع مختلفی دارد که مورد استفاده حسابداران و حسابرسان می باشد. برای تکمیل اطلاعات خود درباره بستن حساب‌ها، حتما مقاله سند اختتامیه را مطالعه کنید.

نحوه ی استفاده از کاربرگ چگونه است؟

حسابداران، در پایان دوره مالی اغلب اقدام به تکمیل کاربرگ حسابداری برای اصلاح حسابها می کنند. کار برگ جزء اسناد یا دفاتر حسابداری به حساب نمی آید از این رو براحتی می توانند اطلاعاتی در آن وارد یا تغییر دهند.

به طور کلی اطلاعات لازم برای بستن حسابها و تهیه صورت‌های مالی را می‌توان در کاربرگ گذاشته و مورد آزمون قرار داد. این فرم حسابداری معمولا ده ستون برای ورود اطلاعات مختلف دارد، اما بر حسب نیاز واحد تجاری می‌توان در تعداد ستون‌ها تغییراتی ایجاد کرد.

در اولین ستون آن، لیست حسابهایی قرار می گیرد، که به محاسبه آنها در مقادیر مالی می پردازیم. پس از پر کردن مقادیر هر حساب، حسابدار خواهد فهمید که آیا در محاسبات وی ایرادی وجود داشته یا خیر. او با شناسایی ایرادات می تواند به ردیابی آنها پرداخته و قبل از اینکه  اطلاعات اشتباه به صورت‌های مالی مهم وی آسیب بزند آنها را اصلاح نماید.

از آنجا که وجود اشتباه در ثبت و حسابداری ارقام در پایان دوره مالی چندان دور از ذهن نیست، استفاده از این برگه حسابداران را در خنثی کردن اشتباهات پیش از بروز کمک می نماید.

تعریف کاربرگ در حسابداری عبارت است از فرمی شامل چند ستون است که اطلاعات دقیق حساب‌ها در آن ثبت می گردد. این فرم حسابداری صورت مالی به حساب نیامده بلکه نوعی چرک نویس است، تا حسابدار با استفاده از آن، قبل از بستن حسابها، از صحت عملکرد خود مطلع گردد.

برای آشنایی با نحوه تهیه کاربرگ باید بدانید که این فرم پیش نویس دارای چند ستون، شامل: نام حساب‌ها، تراز آزمایشی، اصلاحات، تراز آزمایشی اصلاح شده، سود و زیان، ترازنامه می باشد.

حسابداران از کار برگها استفاده می کنند تا بتوانند از بروز خطا در صورت‌های مالی جلوگیری کرده و براحتی به اصلاح حساب‌ها بپردازند.

قرارگیری حساب‌ها در این ستون دارای ترتیب خاصی می باشد به شکلی که ابتدا، دارایی‌ها سپس بدهی‌ها و به ترتیب بعد از آن، حقوق صاحبان سهام، درآمد و هزینه‌ها قرار می گیرند. حسابداران این ترتیب حساب‌ها را در تراز آزمایشی نیز دیده اند. با این کار در حقیقت در مرحله اول تراز آزمایشی مالی را نیز تهیه می نمایند. در سایر ستون‌ها اطلاعات دیگر حساب‌ها نیز ثبت می گردد.

پس از قرارگرفتن نام حساب‌ها در ستون اول، در ستون‌های دیگر مقادیری شامل تراز آزمایشی، سود و زیان، تراز آزمایشی اصلاح شده و… تشکیل شده و با توجه به دفاتر مالی به تکمیل کردن آنها پرداخته می شود.

فواید کاربرگ حسابرسی

فواید کاربرگ حسابرسی چیزی است که باعث پرکاربرد شدن آن می گردد. احتمالا تمامی حسابداران ازاین برگه حسابرسی بهره می گیرند. اصلی ترین فواید این فرم در حسابداری عبارتند از:

1. کاهش خطاهای محاسباتی و عملیاتی
2. اصلاح سریعتر و بهتر حساب‌ها
3. فراهم آوردن ثبت‌های اصلاحی و بستن حساب‌ها پیش از ثبت کردن آنها در دفاتر
4. بالا بردن سرعت تهیه صورت‌های مالی
5. ارائه به موقع صورت‌های مالی
6. جمع آوری اعداد وار قام و حسابها در یک فرم
7. بررسی دقیق مانده دفاتر کل و تراز هر یک
8. اطمینان از به روز بودن اطلاعات مالی

کاربرگ حسابداری بر خلاف کاربرگ حسابرسی مصرف داخلی دارد. یعنی فقط جهت اعتبار سنجی حساب‌ها تهیه شده و خود حسابدار از آن استفاده می کند. پس از تهیه، به مدیران، مشتریان یا موسسات حسابرسی ارائه نمی شود. نتیجه تهیه این فرم به صورت صحیح، به دست آوردن صورت‌های مالی بی عیب و نقص می باشد. نتیجتا، وظایف حسابدار در قبال این برگه عبارتند از:

• ثبت دقیق اطلاعات در آن
• استفاده از آن در اعتبار سنجی حساب‌ها
• رعایت اصل محرمانگی و عدم افشای اطلاعات
• عدم تحویل فرم حسابداری به افراد غیر مسئول

کاربرگ حسابداری، با توجه به اینکه دارای اطلاعات مالی داخلی شرکت است ممانعتی برای قرار گرفتن در اختیار مدیران ندارد؛ اما عمدتا این اتفاق صورت نمی گیرد.

نحوه تهیه کاربرگ حسابداری

یکی از مهمترین مراحل کار با کار برگ، آشنایی با نحوه تهیه آن در حسابداری است. در فرم آن تعدادی ستون وجود دارد، که هر یک شامل اطلاعاتی از حساب‌ها می باشند. برای تهیه مناسب این برگه که موجب تعدیل حساب‌ها گردد باید در تکمیل هر یک از ستون ‌ها نهایت دقت به کار رود.

برای تهیه فرم کاربرگ حسابداری در یک کاغذ یا فایل اکسل به ترسیم ده ستون برای بخش‌های آن، و یک ستون برای نام حساب‌ها بپردازید. نام شرکت و سال مالی در ابتدای فرم آورده می شود.

در ستون ابتدایی نام حساب‌ها نوشته شده و ده ستون دیگر برای انجام امور حسابداری مالی آماده می گردند. ستون‌های بدهکار و بستانکار در فرم زیر هر ستون، قرارداده می شوند که پس از ورود اطلاعات حساب‌ها، به عنوان آزمون صحت محاسبات عملکرد مالی به کار می روند. پس از جمع بستانکار و بدهکار، در صورتی که به درستی با یکدیگر برابر گردند، زیر آن به معنی تایید خط کشیده می شود.

اگر برای تهیه کاربرگ حسابداری در اکسل مشکل دارید، پیشنهاد می کنیم در دوره رایگان آموزش حسابداری در اکسل شرکت کنید، در این دوره تمام عملیات حسابداری قابل انجام در اکسل آموزش داده می شود، پس برای شرکت در دوره آموزش اکسل برای حسابداری به صورت رایگان فرصت را از دست ندهید.

اصلاحات کاربرگ

اصلاحات کاربرگ یکی از بخش‌های تهیه آن است. این ستون ویژه اصلاحاتی است که باید در دفتر روزنامه و دفتر قانونی ثبت گردد. داده‌های اصلاح شده که پس از تکمیل و بازرسی در این بخش ثبت می گردند به سند حسابداری و دفتر روزنامه و دفتر کل منتقل می گردند.

داده‌های مربوط به اصلاحات در ابتدا وارد این ستون‌ها نمی گردند. بلکه به صورت مجزا جستجو و بررسی شده، آن دسته از ثبت‌های اصلاحی که به حساب‌های دفتر کل مربوط است در ستون اصلاحات ثبت می گردد.

بخش های کاربرگ

کار برگها، دارای بخش‌هایی هستند که تشکیل دهنده ساختار و ماهیت آنها می باشند. هر بخش شامل ستون‌هایی است که با تکمیل اطلاعات آن، می توان به اصلی ترین اهداف تهیه این فرم که شامل بررسی صحت حساب‌ها می باشد، دست پیدا کرد. آشنایی با نحوه‌ی استفاده از کاربرگ در آشنایی با این ستون‌ها و کارکرد هر یک خلاصه می گردد. این فرم به طور معمول دارای بخش‌های تراز آزمایشی، اصلاحات، تراز آزمایشی اصلاح شده، سود و زیان و ترازنامه می باشد.

تراز آزمایشی

اولین ستون در فرم، تراز آزمایشی می باشد. همان‌طور که یک حسابدار به تهیه تراز آزمایشی مسلط است در این کاربرگ نیز آن را تشکیل داده و از این طریق آزمونی برای بررسی اطلاعات ثبت شده اجرا می نماید. دقت داشته باشید که این ستون مربوط به تراز آزمایشی اصلاح نشده می باشد. برای آشنایی با تراز آزمایشی می توانید به مقاله تراز آزمایشی چیست مراجعه نمایید.

اصلاحات

ستون اصلاحات کار برگ، برای انجام اصلاحات ثبت دفاتر استفاده می گردد. ثبت‌هایی که لازم است در دفاتر، دچار اصلاحات نهایی گردند، به عنوان مثال اصلاحات ثبت دفاتر روزنامه انجام گرفته و سپس به دفتر کل منتقل می شوند. در بخش اصلاحات کاربرگ، محاسبات، اصلاحات، صحت سنجی، بررسی سند و درستی ثبت اطلاعات مورد آزمایش قرار می گیرد.

ستون اصلاحات کاربرگ، خود دارای دو ستون بدهکار و بستانکار بوده و پس از ثبت داده و صحت سنجی در مرحله قبل، به جمع هر یک پرداخته می شود. بدیهی است مانند اغلب فعالیت‌های حسابداری جمع دو ستون باید با یکدیگر برابر گردد. در صورت تساوی این دو ستون، تایید دیگری بر صحت محاسبات به دست می آید.

تراز آزمایشی اصلاح شده

ستون سوم مخصوص تراز آزمایشی اصلاح شده می باشد. مانده هر یک از حساب‌ها از ستون‌های تراز آزمایشی و اصلاحات محاسبه گردیده و در ستون تراز آزمایشی اصلاح شده ثبت می گردد. به عبارت دیگر مانده بدهکار یا بستانکار حساب موجودی نقد، با مانده حساب آن در ستون اصلاحات جمع شده و به ستون تراز آزمایشی اصلاح شده وارد می گردد. جمع تمامی مانده حسابهای این ستون در پایین آن یادداشت می گردد.

سود و زیان

همان طور که از نام این ستون مشخص است، مخصوص به دست آوردن سود یا زیان شرکت می باشد. در آن فقط مانده حساب‌های مربوط به درآمد و مانده حساب‌های مربوط به هزینه ای که در ستون تراز اصلاح شده به دست آمده اند وارد می گردند.

جمع درآمدها در ستون بستانکار ثبت شده و جمع هزینه‌ها در ستون بدهکار. اگر جمع بستانکار (درآمد) بیشتر از بدهکار (هزینه) باشد به معنی سود شرکت می باشد. در سطر پایانی مجموع این ارقام این حساب‌ها محاسبه و بسته می گردد. با تفریق این دو عدد از هم میزان سود یا ضرر شرکت مشخص می گردد. این عدد در سطر سود خالص در کاربرگ یادداشت می گردد.

اگر هنوز با نکات مهم تهیه صورت سود و زیان آشنا نیستید، مقاله صورت سود و زیان را مطالعه کنید.

ترازنامه

ستون آخر کار برگها مربوط به اقلام ترازنامه می باشد. ستون ترازنامه مربوط به حساب‌های سرمایه، برداشت، بدهی و دارایی می باشد. مانده این حساب‌ها از ستون تراز آزمایشی اصلاح شده به ستون ترازنامه منتقل می شود. مجموع دارایی و برداشت‌ها در زیر هر ستون درج می گردد.

کاربرگ 6020

کاربرگ 6020 نوعی از کار برگهاست که به کمک حسابداران و حسابرسان آمده و تایید امور مالی را سهولت می بخشد. این موضوع که ما با استفاده از چه ابزارهایی به بررسی حساب‌ها می پردازیم راهگشای بسیاری از مسائل حسابداری خواهد بود. کاربرگ 6020 نیز یکی از این ابزارها می باشد. در ذیل مطلب، این ابزار که با نام کاربرگ 6020 صورتهای مالی نیز شناخته می شود را معرفی خواهیم کرد.

کاربرگ 6020 صورتهای مالی

کاربرگ 6020 صورتهای مالی با هدف مغایرت گیری با صورت‌های مالی تهیه می گردد. کسب اطمینان از صحت انتقال اقلام و درستی عملیات حسابداری از کاربردهای آن می باشد.

برای اینکه بدانید تفاوت فرم 6020 و کار برگهای ده ستونی چیست باید گفت که در حقیقت این دو یکسان بوده و کارکرد مغایرت گیری، بررسی صحت کدینگ ،طبقه بندی و محاسبات دارند.

نحوه تهیه کاربرگ 6020

این فرم نیز مانند کاربرگ حسابداری تهیه شده و دارای 10 ستون می باشد. با توجه به این که در بخش‌های قبلی مقاله درباره نحوه تهیه کاربرگ حسابداری توضیح دادیم، در این بخش به مختصر توضیحی درباره نحوه تهیه برگه 6020 بسنده می کنیم. برای تهیه کاربرگ 6020 باید چند مرحله را طی کنیم که هریک از این مراحل اختصاراً به شرح زیر می باشند:

• وارد کردن تراز آزمایشی کل نهایی شده در کاربرگ 6020
• ضمیمه کردن رونوشت ترازنامه و صورتحساب سود و زیان که از شرکت دریافت شده و رسیدگی آن به اتمام رسیده در کاربرگ 6020
• ضمیمه کردن رونوشت فرم طبقه بندی حسابها که از شرکت دریافت شده و رسیدگی آن به اتمام رسیده در فرم 6020
• درج اقلام بدهکار حساب‌های دائمی براساس فرم طبقه بندی حسابهای بدهکار انتقال یافته به ترازنامه در سمت بدهکار ترازنامه برگه 6020
• درج اقلام بستانکار حسابهای دائمی براساس طبقه بندی حسابهای بستانکار انتقال یافته به ترازنامه در سمت بستانکار ترازنامه فرم 6020
• درج مانده حساب سود و زیان سنواتی دارای ماهیت بستانکار براساس تراز آزمایشی کل با ماهیت بستانکار در سمت بستانکار ترازنامه و با ماهیت بدهکار با علامت پرانتز در سمت بستانکار ترازنامه کاربرگ 6020
• انتقال اقلام سود و زیانی موجود در ستون تراز آزمایشی کل برگه به ستون‌های سود و زیان کاربرگ 6020

کاربرگ حسابداری در اکسل

برای ایجاد کاربرگ حسابداری در اکسل باید هزینه‌ها و درآمدهای هر روز در یک جدول ثبت شود. البته باید اطلاعات دسته بندی شده باشند. برای تهیه این فرم در اکسل باید یک ستون برای تاریخ، یک ستون برای شرح، یک ستون برای دسته، یک ستون برای هزینه و یک ستون برای درآمد درنظر گرفته شود. سپس هر روز با توجه به تاریخ همان روز هزینه و درآمدهای شرکت فرم مربوطه در اکسل درج می شود.

اکسل از جمله نرم‌افزارهای پایه برای حسابداران می باشد و همه حسابداران باید نحوه تهیه کار برگ حسابداری در اکسل را بلد باشند. به همین جهت در این قسمت یک نمونه فرم کاربرگ حسابداری در اکسل را قرار داده ایم.

کاربرگ حسابرسی چیست؟

کاربرگ حسابرسی برخلاف آنچه درباره کار برگ حسابداری خواندید، دارای اطلاعات متفاوتی است. کاربرگ حسابرسی به صورت خلاصه ای عملکرد حسابرس پس از بررسی و نظارت شرکت‌ها تهیه می شود. کاربرگ حسابرسی را می توان خلاصه از عملیات حسابرسی صورت گرفته دانست. اگر اطلاعات کافی در زمینه حسابرسی و گزارش‌ها و انواع استانداردهای حسابرسی دارید، حتما مقاله هدف از حسابرسی چیست را مطالعه کنید.

حسابرس در حین انجام امور لازمه، در کاربرگ حسابرسی به یادداشت روندها و امور انجام شده خود می پردازد. در این برگه مواردی مانند روش‌های به کاربرده شده برای حسابرسی شرکت، آزمون‌های انجام شده، اطلاعاتی که به دست آمده، نتایج کسب شده، اظهار نظر درباره صورت‌های مالی شرکت و سایر اطلاعات مهمی که در روند کار با آنها مواجه گردیده است می باشد.

این برگه برای یک حسابرس یکی از ابزارهای مهم کار است که در بر دارنده مراحل انجام کار می باشد. جزئیات روند‌هایی که در کاربرگ حسابرسی یادداشت می گردند از پیش قابل تعیین نیستند، بلکه به اندازه شرکت، گستردگی حسابرسی، پیچیدگی حسابها، دقت گزارش گیری وابسته است. کاربرگ حسابرسی باید خلاصه و مفید باشد از این رو نیازی به ذکر تمام مراحل کار با جزییات آن نمی باشد.

همانطور که اطلاع دارید نتیجه حسابرسی بیمه از اهمیت بالایی برای مدیران برخوردار می باشد، اگر قصد افزایش اطلاعات خود در این زمینه را دارید، حتما در وبینار حسابرسی تامین اجتماعی در کسب و کار شرکت کنید.

اهداف کاربرگ های حسابرسی

تهیه انواع کاربرگ حسابرسی به طور کلی به انجام و پیشبرد اهداف حسابرسی کمک می کند و آن را در نظارت بر امور مالی به کار می گیرد. از اهداف ویژه آن عبارتند از:

1. افزایش سرعت حسابرس در نظارت بر امور مالی
2. کمک به افراد در برنامه ریزی و اجرای حسابرسی
3. مستند سازی روندهای اجرا شده در حسابرسی شرکت
4. تهیه پشتوانه مناسب برای گزارش گیری نهایی حسابرسی
5. انجام نظارت بهتر بر حسابرس، توسط مدیران سازمان
6. کمک برای برنامه ریزی دوره آینده
7. بهتر رعایت کردن استانداردهای حسابرسی
8. ایجاد زیر ساخت ارائه خدمات دیگری همچون خدمات حسابرسی مالیاتی و مدیریتی
9. شفاف سازی عملکرد حسابرسی
10. حمایت حسابرس در تهیه گزارشات بهتر، و تحلیل حساب‌ها

شكل و محتوای كاربرگ های حسابرسی

ساختار و شکل کاربرگ حسابرسی باید به گونه ای باشد که اطلاعات مورد نیاز حسابرس براحتی در آن ثبت گردد و از طرفی اطلاعات اضافی در آن جای نگیرد.

اطلاعاتی نظیر برنامه ریزی حسابرسی، روش اجرا، زمانبندی، شواهد به دست آمده و نتایج حاصله محتوای این برگه را تشکیل می دهند و برای هر یک باید فضای مناسبی در فرم در نظر گرفته شود. امروزه کاربرگ حسابرسی اغلب در فرمت اکسل تهیه می گردد؛ از این رو امکان تغییر و بهبود آن همواره وجود دارد.

موارد فوق توسط حسابرسان در آغاز کار در نظر گرفته شده و ایشان با توجه به نیاز واحد مالی، به طراحی کاربرگ حسابرسی متناسب با نیاز خود می پردازند.

میزان و حجم انواع کاربرگ حسابرسی از قبل قابل تعیین نمی باشد زیرا این موارد بستگی به ماهیت کار، نوع گزارشات درخواستی، پیچیدگی حساب‌های سازمان مورد حسابرسی، وضعیت سیستم حسابداري سازمان، روش و تکنیک‌های رسیدگی و بزرگی سازمان دارد. اما باید گفت که مهمترین رکن تهیه کاربرگ حسابرسی ، اختصار در عین تکمیل بودن است. نیازی به ذکر تمامی جزییات حسابرسی نیست.

محرمانگی كاربرگ های حسابرسی

باید توجه داشته باشید اطلاعاتی که در اختیار حسابرسان قرار می گیرد، دارای ارزش بالایی بوده و اغلب محرمانه هستند. اطلاعاتی چون سود فروش(بخوانید: سیستم فروش)، برنامه‌های فروش و تولید، قراردادها، حقوق و دستمزد نیروها از جمله مدیران، صورت حساب‌ها و … در اختیار حسابرس قرار می گیرند. حسابرس علاوه بر اینکه نباید این اطلاعات را فاش نماید، باید از کاربرگ حسابرسی شده به دلیل وجود محتوای با اهمیت حفظ و حراست نماید. هیچ یک از مدیران و افراد دیگر نمی توانند فرم ها را از حسابرس درخواست نمایند. لذا حسابرسان باید در حفظ و نگهداری فرم و سایر اطلاعات دریافتی نهایت دقت را داشته باشند.

وظایف حسابرسان در قبال کاربرگ چیست؟

حسابرسی نهایی و انجام نظارت بر امور مالی توسط کاربرگ حسابرسی انجام می گیرد. حسابرسان با مطالعه و بررسی کار برگها به اعتبار سنجی فعالیت‌های حسابداری می پردازند. از این رو اولین وظیفه حسابرس به کار بردن دقت کافی در تهیه کاربرگ می باشد. اشتباه یا بی دقتی در تهیه فرم ممکن است باعث عدم تطابق حسابها گردد.

کاربرگ حسابرسی در اختیار موسسه حسابرسی مربوطه قرار می گیرد تا پس از بررسی، نظر خود را درباره صحت امور اعلام نمایند. موسسه با مطالعه دقیق کاربرگ، به اعتبار سنجی آن می پردازد. چنانچه ایراد در کار برگها باشد، باید مورد اصلاح و تجدید نظر قرار گیرند.

به این شکل حسابرس یا موسسه حسابرسی، پذیرای مسئولیت قانونی رسیدگی به حسابهای مالی شرکت‌ها خواهد بود. در صورت وجود مغایرت، پسخگویی نهایی بر عهده آن می باشد. لذا وظایفه حسابرس تهیه دقیق کاربرگ حسابرسی و حفظ و نگهداری آن می باشد.

انواع نمونه کاربرگ های حسابرسی

برای آشنایی بیشتر شما با انواع کار برگ حسابداری و حسابرسی ما چند نمونه فرم کاربرگ حسابداری را آماده کرده ایم. در ادامه مطلب به نمایش نمونه کاربرگ تکمیل شده، نمونه فرم کاربرگ حسابداری و نمونه کاربرگ حسابرسی می پردازیم.

فرم کاربرگ حسابداری

در تصویر زیر یک نمونه فرم کاربرگ حسابداری را مشاهده می کنید.

نمونه کاربرگ 6020

با توجه به این که کاربرگ 6020 همان کاربرگ حسابداری 10 ستونی می باشد از همین فرم برای تهیه آن استفاده می گردد.

5 پرسش و پاسخ مهم کاربرگ حسابداری

امروزه با رواج استفاده از نرم‌افزار‌های حسابداری (مانند نرم افزار دریافت و پرداخت)، استفاده از کار برگها و یا بررسی صحت انتقال اقلام و ارقام، ساده‌تر صورت می پذیرد. با این وجود، بهتر است با چند سوال رایج پیرامون کاربرگ چیست؟ و کاربرد‌های آن آشنا گردید. در زیر به تعدادی از این سوالات خواهیم پرداخت.

فرق ترازنامه کاربرگ با ترازنامه صورت مالی چیست؟

از این رو که ترازنامه کاربرگ، دارای گستردگی بالایی می‌باشد به طور مثال، تمامی حساب‌ها به ترتیب در ستون اول لیست گردیده، سپس تراز آزمایشی، اصلاحات، تراز آزمایشی اصلاح شده، سود و زیان و ترازنامه آماده می شوند، می توان گفت که تراز نامه صورت‌های مالی، محصولی از ترازنامه کاربرگ می باشد.

فرق کاربرگ حسابرس داخلی با حسابرسی مستقل چیست؟

حسابرس داخلی کار برگها را جهت مصارف داخلی شرکت، بررسی انحرافات مالی و جلوگیری از اشتباه در امور مالی تهیه می کند. ممکن است بنابر خواست شرکت، شرح وظایف کمتر یا بیشتر از حسابرس مستقل داشته باشد.

خروجی کاربرگ حسابرسی مستقل، به شخص حسابرس داخلی و مدیران شرکت ارائه می شود. حسابرسان مستقل جهت تسریع فرآیند حسابرسی ممکن است از کار برگهای حسابرسان داخلی کمک گرفته و از آن برای انجام حسابرسی استفاده نماید.

حسابرس مستقل می تواند بر کار حسابرس داخلی و خروجی فعالیت‌های وی نظارت نماید. اگر قصد افزایش اطلاعات خود در زمینه حسابرسی داخلی را دارید، پیشنهاد می کنم حتما مقاله حسابرس داخلی کیست را مطالعه کنید.

مزایای استفاده از کاربرگ برای یک حسابدار چیست؟

استفاده از کاربرگ برای حسابداران باعث جلوگیری از بروز خطا، افزایش دقت در تهیه صورت‌های مالی، بررسی صحت اجرای قوانین حسابداری، اطمینان از کامل و بی نقص بودن ثبت‌ها و صورت‌های مالی می شود.

تفاوت کاربرگ حسابداری و حسابرسی چیست؟

برای توضیح تفاوت کاربرگ حسابداری و حسابرسی باید بگوییم که کاربرگ حسابداری ابزاری است که در انتهای دوره مالی توسط حسابداران تهیه شده و باعث پیش گیری از بروز خطا در محاسبات می گردد.

در وجه دیگر، اما کاربرگ حسابرسی پس از مشاهده صورت‌های مالی (می توان در نرم افزار مالی صورت‌ها را مشاهده کرد) تهیه می گردد. کاربرگ حسابرسی، توسط حسابرس برای نشان دادن مراحل حسابرسی سازمان که توسط وی انجام شده است تهیه می گردد. حسابرس این فرم را به مدیر خود ارائه داده تا نشان دهد که نتایج به دست آمده از چه راه‌هایی به حاصل گردیده اند.

ویژگی های اساسی کاربرگ حسابداری چیست؟

• خلاصه و مختصر و دربرگیرنده اطلاعات کافی باشد.
• در تهیه آن از ارائه اطلاعات اضافی پرهیز شود.
• لازم است ستون‌های آن به دقت تهیه گردند. خوانا بودن اطلاعات و پرهیز از بیان اطلاعات مبهم، همینطور یادداشت اطلاعات اصلی شرکت یا سازمان باید مورد توجه قرار گیرد.

نتیجه گیری

برای ساده سازی مسیر تهیه صورت‌های مالی توصیه می شود از کاربرگ حسابداری و برای مشخص نمودن مراحل انجام شده توسط حسابرسان از کاربرگ حسابرسی استفاده نمایید. ویژگی‌های این فرم‌ها باعث پیش گیری از بروز خطا و افزایش دقت محاسبات می گردد.

منبع : وب سایت نرم افزار فرداد (https://www.fardadgroup.com/)

جهت دانلود کاربرگ 6020 صورت های مالی اینجا کلیک کنید

جهت دانلود کاربرگ تراز اصلاح شده یا ده ستونی  اینجا کلیک کنید

تعریف عملیات متوقف شده :

یک بخش از واحد تجاری است که واگذار ( فروش یک شعبه بانک) یا برکنار شده ( کنارگذاری یک خط تولید) با عنوان نگهداری شده برای فروش ( خط تولید یک شرکت یا واحد تجاری تجاری فرعی) طبقه بندی شده است و

1. بیانگر یک فعالیت تجاری ( مانند خط تولید) یا حوزه جغرافیایی عمده و جداگانه از عملیات ( مانند شعبه یک بانک) است
2. قسمتی از یک برنامه هماهنگ برای واگذاری یا برکناری یک فعالیت تجاری یا حوزه جغرافیایی عمده و جداگانه از عملیات است و یا ( واگذاری بخشی از دارایی های یک خط تولید)
3. یک واحد فرعی است که صرفاً با قصد فروش مجدد خریداری شده است ( در تهیه صورت های مالی تلفیقی)

نکته :

1. طبق بند 32 استاندارد 31 : سود یا زیان ناشی از عملیات متوقف شده ( پس از کسر مالیات) به صورت یک مبلغ واحد و در متن صورت سود و زیان و در قالب یک قلم جداگانه ارائه میگردد. همچنین جزییات مربوط به سود و زیان مذکور ( شامل درآمد ها،هزینه ها و سود (قبل از مالیات) یا زیان عملیات متوقف شده و مالیات بر درآمد عملیات متوقف شده) در یادداشت های همراه افشا می شود.
2. افشای خالص جریان های نقدی عملیات متوقف شده به تفکیک فعالیت های عملیاتی ، فعالیت های سرمایه گذاری و فعالیت های تامین مالی ، این افشا را می توان در یادداشت های توضیحی یا در متن جریان های نقدی ارائه کرد.
3. در خصوص عملیات متوقف شده ، باید اطلاعات صورت های مالی دوره قبل ( ارقام مقایسه ای) تجدید ارائه گردد.

]]> https://worldofacc.com/%d8%b9%d9%85%d9%84%db%8c%d8%a7%d8%aa-%d9%85%d8%aa%d9%88%d9%82%d9%81-%d8%b4%d8%af%d9%87/feed/ 0 https://worldofacc.com/%d8%af%d8%a7%d8%b1%d8%a7%db%8c%db%8c-%d9%87%d8%a7%db%8c-%d9%86%d8%a7%d9%85%d8%b4%d9%87%d9%88%d8%af/ https://worldofacc.com/%d8%af%d8%a7%d8%b1%d8%a7%db%8c%db%8c-%d9%87%d8%a7%db%8c-%d9%86%d8%a7%d9%85%d8%b4%d9%87%d9%88%d8%af/#respond Sat, 18 Feb 2023 18:22:15 +0000 https://worldofacc.com/?p=6818  

استاندارد حسابداری 17 : استاندارد دارایی های ثابت نامشهود

دارایی های نامشهود : بک دارایی قابل تشخیص غیر پولی و فاقد ماهیت عینی ( ماهیت فیزیکی ) است.

ویژگی های داریی های نامشهود:

1. فاقد ماهیت فیزیکی و یا عینی
2. دارایی غیر پولی
3. دارایی قابل تشخیص (قابل تفکیک از سایر دارایی های واحد تجاری)

نکته:

به دلیل آنکه حساب های دریافتنی یا پیش پرداخت، دارایی پولی می باشند، به عنوان دارایی نامشهود تلقی نمی شود.

قابلیت تشخیص :

طبق بند 10 استاندارد، یک دارایی هنگامی معیار قابلیت تشخیص را در تعریف دارایی نامشهود احراز می کندکه یکی از شرایط زیر را داشته باشد:

الف) جداشدنی باشد، یعنی بتوان آن را به منظور فروش، انتقال، اعطای حق امتیاز، اجاره یا مبادله ( به صورت جداگانه یا همراه یا یک قرارداد، دارایی یا بدهی مرنبط) از واحد تجاری جدا کرد یا (مااند حق تالیف، حق الاختراع و….)

ب) از حقوق قراردادی یا سایر حقوق ناشی می شود، صرف نظر از اینکه آیا چنین حقوقی قابل انتقال یا جداشدنی از واحد تجاری یا سایر حقوق و تعهدات باشد یا خیر ( به این دلیل که طبق قرارداد یا قانون اندازه گیری می شود ) مثل حق امتیاز بهره برداری از ذخایر زمینی مانند معدن یا حق الامتیاز استفاده از خدمات عمومی از قبلی آب، برق و گاز)

نکات مهم:

1- علائم تجاری  و اقلام دارای ماهیت مشابه ایجاد شده در داخل واحد تجاری نباید به عنوان دارایی نامشهود شناسایی شوند.چون قابل تشخیص نیستند ( مانند سیتی سنتر)

2- سرقفلی محل کسب ایجاد شده در داخل واحد تجاری، قابل تشخیص نبوده و نباید به عنوان دارایی های ناشمهود شناسایی گردد مگر آنکه این دارایی تحصیل شده باشد ( مغازه مستقر در میدان نقش جهان)

3- سرقفلی واحد تجاری قابل تشخیص نبوده و نباید به عنوان دارایی نامشهود شناسایی گردد مگر آنکه طبق استاندارد 38 در قالب سرقفلی ناشی از ترکیب، تحصیل شده باشد. سرقفلی ایجاد شده  در واحد تجاری به دلیل غیر قابل تشخیص بودن و نیز عدم اندازه گیری قابلیت اتکای بهای تمام شده آن نمی توانید به عنوان دارایی ناشمهود مورد شناسایی قرار گیرد.

4- نمونه های رایج از دارایی های نامشهود شامل نرم افزارهای رایانه ای ، حق اختراع، حق تالیف، ح تکثیر یا نمایش فیلم های سینمایی و ویدئویی، سرقفلی محل کسب ( حق کسب یا پیشه یا تجارت تحصیل شده)، حق استفاده از خدمات عمومی ( آب، برق و گاز)، حق الامتیاز تولید یا خدمات است که می توان دارایی های نامشهود قابل تشخیص را در طبقات زیر بیان نمود:

• مرتبط با بازاریابی ( علائم تجاری،نام و آدرس اینترنتی)
• مرتبط با مشتری ( فهرست مشتریان)
• مرتبط با هنر ( حق تالیف)
• مرتبط با قرارداد ( حق استافده از خدمات عمومی (آب، برق و گاز)، پروانه بهره برداری )
• مرتبط با فناوری ( حق اختراع یا نرم افزار های رایانه ای )

انواع دارایی های نامشهود:

1- دارای عمر مفید معین : (مانند سرقفلی محل کسب تحصیل شده) : نباید مستهلک شده و صرفاً آزمون کاهش ارزش در مورد آنها اعمال می گردد.

 بند 84 استاندارد 17 با عنوان دارایی های نامشهود:  طبق استاندارد حسابداری 32 با عنوان ” کاهش ارزش دارایی ها ” واحد تجاری باید آزمون کاهش ارزش دارایی نامشهود با عمر مفید نامعین را از طریق مبلغ بازیافتنی با مبلغ دفتری آن در مقاطع زیر انجام دهد:

• به هنگام صورت سالانه
• به هنگامی شواهدی در خصوص کاهش ارزش دارایی نامشهود وجود داشته باشد

2- دارایی با عمر مفید معین : ( مانند حق امیتاز یا نرم افزار های حسابداری) : باید مستهلک شوند.

• مبلغ استهلاک پذیر دارایی ناشمهود با عمر مفید معین باید بر مبنایی سیستماتیک طی عمر مفید آن مستهلک شوند.محاسبه استهلاک باید از زمانی شروع شود که دارایی برای ساتفاده آماده باشد، یعنی زمانی که دارایی در موقعیت و شرایط لازم برای استفاده مورد نظر مدیریت قرار دارد.
• روش استهلاک باید الگوی مصرف منافع اقتصادی آتی مورد انتظار دارایی توسط واحد تجاری را منعکس نماید .چنانچه آن الگو به نحو اتکاپذیر قابل تعیین نباشد باید از روش خط مستقیم استفاده شود. ( مثلا حق امتیاز مربتط با شرکت وینستون می تواند متناسب با سیگار تولید شده  و به روش آحا تولید مستهلک گردد).
• هزینه استهلاک هر دوره باید به عنوان هزینه دوره شناسایی شود، مگر اینکه به موجب این استاندارد یا سایر استاندارد های حسابداری در مبلغ دفتری دارایی دیگر منظور شود.

نکته :

ارزش باقیمانده : طبق بند 77 استاندارد، ارزش باقیمانده یک دارایی نامشهود با عمر مفید معین باید صفر فرض گردد مگر اینکه :

الف ) شخص ثالثی خرید دارایی با قیمت مشخص در پایان عمر مفید آن تعهد کرده باشد.

ب) ارزش باقیمانده را بتوان به گونه اتکاپذیر اندازه گیری کرد.

روش استهلاک دارایی ثابت نامشهود:

براساس بند 80 استاندارد ، دوره و روش استهلاک یک دارایی ثابت نامشهود با عمر معین باید حداقل در پایان هر سال بازنگری شود.چنانچه تفاوت قائل ملاحظه ای بین عمر مفید برآوردی جدید ئ برآورد های قبلی وجود داشته باشد، دوره استهلاک باید تغییر کند. در صورتی که تغییر قابل ملاحظه ای در الگوی جریان منافع اقتصادی آتی مورد انتظار دارایی مربوط صورت پذیرد، روش استهلاک باید تغییر کند تا منعکس کننده الگوی جدید باشد.

تعیین بهای تمام شده دارایی نامشهود ( شناخت اولیه )

مخارج مرتبط با یک قلم دارایی ثابت مشهود، تنها زمانی به عنوان یک دارایی شناسایی می شود که :

الف) دارایی ثابت نامشهود واحد تجاری به طور جداگانه قابل تشخیص باشد ( سرقفلی محل کسب ایجاد شده در درون واحد تجاری به دلیل غیرقابل تشخیص بودن، نباید به عنوان دارایی نامشهود شناسایی گردد).

ب) استفاده از دارایی ناشمهود در نتیجه رویداد ها و معاملات گذشته تحت کنترل واحد تجاری درآمده باشد ( دارایی نامشهود ناشی از دانش فنی کارکنان یا وفاداری مشتریان به سبب آنکه تحت کنترل واحد تجاری نمی باشد به عنوان دارایی نامشهود شناسایی نمی شود)

ج ) جریان منافع اقتصادی آتی مرتبط با دارایی به درون واحد تجاری محتمل باشد ( از طریق افزایش فروش محصولات یا کاهش هزینه ها استفاده از یک فرمول خاص در تولید محصولات و در نتیجه کاهش مخارج تولید)

د) بهای تمام شده دارایی به گونه ای قابل اتکا پذیر قابل اندازه گیری باشد. ( سرقفلی ایجاد شده در واحد تجاری قابل اندازه گیری نبوده لذا نیاید به عنوان دارایی نامشهود شناسایی گردد)

نکته:

در برخی موارد تفکیک بین دارایی مشهود و نامشهود نیازمند قضاوت حرفه است. به عنوان مثال، نرم افزار رایانه ای به عنوان دارایی نامشهود شناسایی گردد. لیکن سیستم عامل نصب شده در کامپیوتر به عنوان بخشی از بهای تمام شده دارایی ثابت مشهود تلقی می گردد. زیرا کامپیوتر مذکور بدون سیستم عامل یاد شده عملاً فاقد هرگونه کارکرد می باشد.

بهای تمام شده دارایی ثابت نامشهود:

بهای تمام شده یک قلم دارایی ثابت نامشهود شامل موارد زیر است:

الف ) قیمت خرید، شامل عوارض یا مالیات های غیر قابل استرداد خرید پس از کسر تخفیفات تجاری 

ب) هر گونه مخارح مرنبط مستقیم یا غیر مستقیم که برای آماده کردن دارایی جهت استفاده مورد نظر تحمل می شود ( مانند حق الزحمه خدمات حقوقی )

روش های تحصیل دارایی ثابت نامشهود:

1. تحصیل نقدی
2. تحصیل دارایی به صورت اعتباری
3. تحصیل گروهی ( دارایی های نامشهود و مشهود)
4. تحصیل دارایی در قبال سهام
5. دارایی اهدایی ( کمک بلاعوض طبق استاندارد 10)
6. تحصیل دارایی از طرق معاوضه
7. ایجاد دارایی نامشهود در داخل واحد تجاری ( ناشی از فعالیت های تحقیق و توسعه)

مخارج تحقیق و توسعه:(ایجاد یک دارایی نامشهود در داخل واحد تجاری)

الف ) تحقیق : پژوهشی نو و برنامه ریزی شده که با هدف کسب دانش علمی یا فنی جدید انجام می شود.(ایجاد و بررسی چهارچوب نظری)

نمونه ای از فعالیت های تحقیق

• فعالیت های انجام شده به منظور دستیابی به دانش جدید ( انعقاد قرارداد با تیم دانشگاهی جهت انجام مطالعات تطبیقی و فراهم سازی مبانی نظری تحقیق )
• جستجو برای ارزیابی و انتخاب نهایی موارد کاربرد یافته های تحقیق ( انتخاب یک مدل نهایی از بین مدل های مختلف )

ب) توسعه : بکارگیری دستاورد های تحقیقاتی یا سار دانش ها در قالب  یک برنامه یا طرح تولید مواد، تجهیزات ، محصولات، فرآیندها، سیستم ها یا خدمات جدید یا بهسازی اسای مواردی که قبلاً تولید یا ارائه گردیده یا استقرار یافته است ، پیش از آغاز تولید یا کاربرد تجاری. (مرحله تولید)

نمونه ای هایی از فعالیت های توسعه :

• طراحی و ساخت و آزمایش نمونه های قبل از مرحله تولید
• طراحی ابزار و الگو ها و قالب ها براساس فناوری جدید

نکته :

در مواردی که نتوان بین فعالیت های تحقیق و فعالیت های توسعه تفکیک قائل شد باید فعالیت های مذکور به عنوان فعالیت تحقیق تلقی نمود.

حسابداری مخارج تحقیق و توسعه :

الف ) مخارج تحقیق یا مخارجی در مرحله تحقیقاتی یک پروژه داخلی واقع می شود نباید به عنوان دارایی نامشهود شناسایی شود.این مخارج در هنگام وقوع باید به عنوان هزینه دوره شناسایی گردد.

ب) مخارج توسعه یا مخارجی که در مرحله توسعه یک پروژه داخلی واقع می گردد تنها در صورت اثبات تمام شرایط زیر به عنوان دارایی نامشهود شناسایی می گردد که شامل 6 شرط همزمان ( مانند زمانی که نتایج منجر به طراحی یک نرم افزار یا طراحی محصول جدید شود) و در غیر این صورت به عنوان هزینه دوره شناسایی می گردد:

1. امکانپذیری تکمیل دارایی نامشهود از نظر فنی، به گونه ای که برای استفاده یا فروش آماده شود.
2. قصد واحد تجاری برای تکمیل دارایی نامشهود و استفاده یا فروش آن.
3. توانایی واحد تجاری برای استفاده یا فروش دارایی نامشهود ( مثلا محدودیت قانونی برای فروش یا استفاده وجود نداشته باشد)
4. ایجاد منافع اقتصادی آتی توسط دارایی نامشهود از جمله واحد تجاری بتواند وجود بازار برای دارایی نامشهود یا محصول آن و سودمندی آن در صورت استفاده داخلی را اثبات کند.
5. دسترسی به منابع کافی فنی،مالی و سایر منابع برای تکمیل ،توسعه  و استفاده یا فروش دارایی نامشهود
6. توانایی واحد تجاری برای اندازه گیری مخارج قابل انتساب به دارایی نامشهود به گونه ای اتکاپذیر طی دوره توسعه

مثال :

شرکت تولیدی بتا قصد دارد محصول جدیدی را توسعه داده و طراحی نماید.طی سال های 1397 الی 1399 شرکت در ارتباط با این پروژه مخارج مختلفی را متحمل شده است. مخارج متحمل شده در سال 1397 توسط دایره تحقیق و توسعه مبلغ 500 میلیون ریال بوده لیکن هنوز امکان فنی و تجاری برای تولید محصول ایجاد نشده است. در سال 1398 امکان فنی و تجاری تولید محصول ایجاد گردیده است.مخارج انجام شده در این شال شامل 80 ملیون  ریال مخارج پرسنلی و 30 میلیون ریال مخارج حق الزحمه قانونی برای ثبت اختراع است. در سال 1399 شرکت بتا جهت دفاع موفق در یک دعوای حقوقی به مظنور حفظ حق اختراع 10 میلیون ریال هزینه نمود.

حل :

سال 1397:

هزینه تحقیق    500

                           بانک           500

سال 1398       

حق اختراع   110

                          بانک          110

سال 1399

هزینه دعاوی حقوقی      10

                                        بانک     10 

شرایط استهلاک دارایی ثابت نامشهود 

1. صرفاً دارایی نامشهود با عمر مفید معین باید مستهلک گردد.
2. مبلغ استهلاک پذیر دارایی نامشهود با عمر مفید معین، باید بر مبنایی سیستماتیک طی عمر مفید مستهلک گردد.
3. روش استهلاک باید الگوی مصرف منافع اقتصادی آتی مورد انتظار دارایی توسط واحد تجاری را منعکس کند. چنانچه آن الگو به نحو اتکاپذیر قابل تعیین نباشد باید از روش خط مستقیم استفاده شود.

احکام مالیاتی استهلاک دارایی نامشهود:

برای استهلاک دارایی ثابت نامشهود باید ” مقررات و ضوابط اجرایی مربوط به هزینه استهلاک دارایی ها و هزینه های تاسیس موضوع ماده 149 ق.م.م ” را رعایت نمود

1. طبق ماده 1 مقررات و ضوابط اجرایی مذکور ، تعریف دارایی نامشهود همانند استاندارد 17 می باشد.
2. دارایی های نامشهود با عمر نامعین، قابل استهلاک نمی باشد.
3. سه روش خط مستقیم،روش مانده نزولی و روش تعداد تولید برای استهلاک دارایی نامشهود مورد پذیرش قرار گرفته است
4. طبق ردیف 2 گروه 5 استهلاکات با عنوان ( ماشین های اداری،چاپو تکثیر و خدمات وابسته)، انواع نرم افزار باید به روش خط مستقیم و طی عمر مفید 3 سال مستهلک می گردد.
5. به موجب تبصره یک گروه 7 جدول استهلاک ( با عنوان ماشین آلات بخش معدن)، کلیه هزینه های اکتشاف، امتیاز بهره برداری و سایر مخارج سرمایه ای مربوط به قبل و حین بهره برداری و استخراج به روش تعداد تولید مستهلک می گردد.

نکته :

در خصوص هزینه و روش استهلاک سرقفلی ناشی از ترکیب واحد تجاری که در آن شرکت ترکیب شونده منحل شده و خالص دارایی ها یآن ترکیب کننده منتقل می گردد. در جدول استهلاکات بندی بابت این مورد پیش بینی نشده و بنابراین هزینه استلاک سرقفلی ناشی از ترکیب های تجاری (موضوع استاندارد 38) قابل قبول نخواهد بود. ( در استاندارد ها سرقفلی ترکیب تجاری با عمر مفید 20 ساله و با روش خط مستقیم مستهلک می شود ولی همانظور اشاره شد در قوانین مالیاتی حکم مشخصی در این باره وجود ندارد و هزینه مذکور قابل قبول نیست)

انواع ترکیب های تجاری از نظر شخصیت حقوقی:

1. جذب یا ادغام یک طرفه (Merger) : انتقال دارایی های ترکیب شونده به ترکیب کننده A+B=A
2. ادغام دوطرفه یا تلفیق (Consoildation): انتقال خالص دارایی ها ترکیب شونده به ترکیب شونده  A+B=C
3. تحصیل (Acquisition) : انتقال مالکیت سهام ترکیب شونده (َشرکت فرعی ) به شرکت ترکیب کننده ( شرکت اصلی)  A+B=AB، تهیه صورت های مالی تلفیقی به دلیل ویژگی رجحان محتوا بر شکل

نکته :

طبق استانداد 38 با عنوان ” ترکیب های تجاری ” ( که از اول سال 1400 لازم الاجرا شده است)، سرقفلی منفی باید بع عنوان ” سود حاصل از خرید زیر قیمت” به سود و زیان دوره منظور گردد.نظر به اینکه برای این سود، معافیت خاصی طبق قوانین مالیاتی پیش بینی شنده است بنابراین به درآمد مشمول مالیات اضافه می گردد.

تجدید شناخت دارایی های ثابت نامشهود: (همانند استاندارد 11 با عنوان دارایی های ثابت مشهود)

1. روش تجدید ارزیابی
2. روش بهای تمام شده

واگذاری یا کنارگذاری دارایی ثابت نامشهود :

1. از حیث شناسایی سود یا زیان حاصل از واگذاری دارایی ثابت نامشهود ، هزینه استهلاک دارایی نامشهود با عمر معین و… دقیقا همانند استاندارد 11 با عنوان دارایی ثابت مشهود می باشد
2. از نظر احکام مالیاتی نیز دقیقا همانند استاندارد 11 با عنوان دارایی ثابت مشهود می باشد.( واگذاری دارایی نامشهود مشمول ماده 59 ق.م.م نمی باشد)

فروش دارایی ثابت مشهود

طبق بند 71 استاندارد 11 حسابداری با عنوان دارایی های ثابت مشهود:

سود یا زیان ناشی از برکناری یا وگذاری دارایی ثابت مشهود باید در زمان حذف در صورت سود و زیان دوره منظور گردد.

سود یا زیان ناشی از حذف یک دارایی ثابت مشهود باید معادل تفاوت عایدی ناشی از واگذاری دارایی و مبلغ دفتری آن تعیین گردد.

نکته:

1. به منظور تعیین ارزش دفتری در زمان واگذاری یا کنار گذاری، مانده استهلاک انباشته تا تاریخ واگذاری یا کناره گذاری باید محاسبه گردد.
2. در صورتی که دارایی کنار گذاری گردد کل ارزش دفتری به عنوان زیان ، به سود و زیان دوره منظور می گردد
3. در صورت واگذاری ، بسته به مبلغ عواید حاصل از واگذاری و تفاوت آن با ارزش دفتری ( منظور بهای تمام شده پس از کسر استهلاک انباشته و کاهش ارزش زیان)، ممکن است سود یا زیان محاسبه گردد.

مثال:

شرکت آلفا در پایان سال مالی 1399 ماشین آلاتی به بهای تمام شده 10.000.000 ریال و عمر مفید 10 سال ( بدون ارزش باقی مانده و روش استهلاک خط مستقیم) تحصیل نمود.اطلاعات دارایی در پایان سال 1400 و 1401 به شرح زیر است.تحت هر یک از مفروضات ذیل مطلوبست ثبت شناسایی زیان کاهش ارزش دارایی :

فرض الف ) مبلغ بازیافتنی در پایان سال 1400 و 1401 به ترتیب 8.000.000 و 11.000.000 ریال باشد.

ب) فرض کنید این شرکت دارایی های خود را اول مهر سال 1401 به به مبلغ 9.500.000 به صورت نقد واگذار کرده باشد.مطلوبست ثبت زمان فروش

مثال :

شرکت نیاوران در ابتدای سال 1391 یک دستگاه ساختمان به بهای تمام شده 20.000.000 ریال و عمر مفید 10 سال (بدون ارزش باقیمانده و روش خط مستقیم) تحصیل نمود. شرکت برای تجدید ارزیابی با تناوب سه ساله استفاده می نماید. در صورتی که ارزش منصفانه این دارایی در پایان سال های 93 و 96 به ترتیب 18.000.000 ریال و 6.000.000 ریال باشد.مطلوبست ثبت های مربوط به سنوات 1391 الی 1397 :

ب) در صورتی در تاریخ 1 مهرماه 1394 به مبلغ 15.500.000 ریال ساختمان به صورت نقد واگذار کرده باشد.مطلوبست ثبت زمان فروش

احکام مالیاتی مرتبط با فروش یا کناره گذاری دارایی های ثابت مشهود

الف) مالیات بر ارزش افزوده

1. در خصوص فروش اموال غیرمنقول ( مانند زمین و ساختمان)، معاف از ارزش افزوده بوده و ضمناً باید صوورتحساب صادر گردد.
2. در ارتباط با فروش اموال منقول ( از قبیل ماشین آلات و تجهیزات) مشمول ازش افزوده بوده و باید مطالبه گردد.
3. کناره گذاری دارایی های ثابت مشهود، در حکم معامله نبوده و مشمول ارزش افزوده نمی باشد

ب) جریمه ماده 169 قانون مالیات های مستقیم

1. فروش دارایی، معامله تلقی شده و مشمول ارائه در سامانه 169 می باشد.
2. کنار گذاری دارایی، در حکم معامله نبوده، فلذا مشمول ارائه در سامانه 169 نمی باشد.

ج) مالیات بر درآمد)

* دارایی های موضوع ماده 59 قانون مالیات های مستقیم ( املاک)

1. زیان حاصل از فروش قابل قبول نبوده و سود نیز معاف می باشد.
2. مالیات حاصل از فروش باید در رعایت الزامات ماده 59 ق.م.م مورد مطالبه قرار گیرد

* غیر از دارایی موضوع بند ماده 59 ق.م.م ( ماشین آلات و تجهیزات)

زیان حاصل از فروش قابل قبول بوده و سود فروش نیز به درآمد مشمول مالیات اضافه می گردد.

نکته:

به اسثناد ماده 14 مقررات و ضوابط اجرایی مربوط به هزینه استهلاک دارایی ها و هزینه های تاسیس موضوع ماده 149 ق.م.م در صورتی بر اثر فروش مال قابل استهلاک یا مسلوب المنفعه شدن ماشین آلات ، زیانی متوجه موسسه گردد زیان حاصل معادل ارزش مستهلک نشده دارایی منهای منافع حاصل از فروش، یکجا قابل احتساب در سود و زیان همان سال است.لذا این زیان از نظر مالیاتی که ناشی از کناره گذاری دارایی است قابل قبول است.

تجدید شناخت دارایی های ثابت مشهود ( تعیین ارزش خاصه)

 طبق بند 27 استاندارد 11 با عنوان دارایی های ثابت مشهود، تجدید شناخت دارایی های ثابت مشهود واحد تجاری باید یکی از دو روش ” بهای تمام شده ” یا “ تجدید ارزیابی” را به عنوان رویه حسابداری خود انتخاب کند. 

نکته:

روش بهای تمام شده : مرتبط با ویژگی قابل اتکا بودن دارد. 

روش تجدید تجدید ارزیابی :  ارزش دارایی به ارزش منصفانه می رساند و ویژگی مربوط بودن در ارتباط است و مبتنی بر ارزش های جاری است.

1- روش بهای تمام شده:

طبق بند 28 استاندارد 11 :

دارایی های ثابت پس از شناخت باید به مبلغ دفتری یعنی بهای تمام شده پس از کسر هرگونه استهلاک انباشته و کاهش ارزش انباشته ، منعکس شود.

طبق بند ماه 59 استاندارد 11:

واحد تجاری برای تعیین کاهش ارزش ثابت مشهود، الزامات استاندارد 32 با عنوان کاهش ارزش دارایی ها را بکار می گیرد. در استاندارد یاد شده نحوه تشخیص یک دارایی مشمول کاهش ارزش، تعیین مبلغ بازیافتنی آن، و زمان شناسایی زیان کاهش ارزش یا برگشت زیان ارزش مربوط تشریح شده است.

تعاریف مرتبط با تعیین زیان کاهش ارزش دازایی ثابت مشهود :

مبلغ دفتری : مبلغی که دارایی پس از کسر استهلاک انباشته و زیان کاهش ارزش انباشته مربوط ( در روش استفاده ار روش بهای تمام شده ) ، به آن مبلغ در صورت وضعت مالی منعکس می شود

زیان کاهش ارزش : مازاد مبلغ دفتری یک دارایی نسبت به مبلغ بازیافتنی آن

مبلغ بازیافتنی : خالض ارزش فروش یا ارزش اقتصادی یک دارایی ؛ هر کدام که بیشتر باشد

خالص ارزش فروش : مبلغ وجه نقد یا معادل آن که از طریق فروش دارایی در شرایط عادی و پس از کسر کلیه هزینه های مرتبط با فروش حاص می شود.

ارزش اقتصادی : ارزش فعلی خالص جریان های نقدی آتی ناشی از کاربرد مستمر دارایی از جمله جریان های نقدی ناشی از واگذاری نهایی آن

الف ) تشخیص یک دارایی مشمول کاهش زیان:

طبق استاندارد 32 نشانه های برون سازمانی و درون سازمانی به شرح زیر است:

منابع برون سازمانی:

1. ارزش بازار دارایی طی یک دوره، به میزان قابل ملاحظه ای بیش از آنچه که در اثر گذشت زمان یا کاربرد عادی دارایی انتظار می رود ، کاهش می یابد. ( وورد دارایی جدید به بازار با فناوری بهتر)
2. تغییرات قابل ملاحظه با آثار نامساعد بر واحد تجاری در محیط فناوری، بازار، اقتصادی یا قانونی حوره فعالیت واحد تجاری یا در بازار اختصاصی دارایی طی دوره رخ داده باشد یا انتظار رود در آینده نزدیک رخ دهد. ( ممنوعیت قانونی استفاده از دارایی های آلاینده محیط زیست)
3. نرخ های سود یا سایر نرخ های بازده سرمایه گزاری بازار طی دوره افزایش یافته باشد و این افزایش احتمالاً بر نرخ تنزیل مورد استفاده در محاسبه ارزش اقتصادی دارایی تاثیر گذاشته و مبلغ بازیافتنی دارایی را به میزان قابل ملاحظه ای کاهش داده باشد. ( مثلاً افزایش قابل توجه نرخ  بهره)
4. مبلغ دفتری خالص دارایی های واحد تجاری ، بیشتر از ارزش بازار آن باشد

منابع درون سازمانی : 

1. شواهدی حاکی از نابابی یا خسارت فیزیکی دارایی وجود داشته باشد.
2. تغییرات قابل ملاحظه ای با آثار نامساعد بر واحد تجاری در میزان چگونگی استفاده از دارایی طی دوره رخ داده باشد یا انتظار رود در آینده نزدیک رخ دهد. این تغییرات شامل بلا استفاده شدن دارایی، برنامه های توقف و….. است.
3. شواهدی از گزارشگری داخلی وجود داشته باشد که نشان دهد عملکرد اقتصادی دارایی از حد مورد انتظار پایین تر است یا پایین تر خواهد شد.(کاهش حجم تولید دارایی).

ب) اندازه گیری مبلغ بازیافتنی:

لازمه اندازه گیری مبلغ بازیافتنی، تعیین خالص ارزش فروش و ارزش اقتصادی دارایی است .

ج) شناسایی و اندازه گیری زیان کاهش ارزش

طبق بند 57 استاندارد: تنها در صورتی که مبلغ بازیافتنی یک دارایی از مبلغ دفتری آن کمتر باشد، مبلغ دفتری دارایی باید تا مبلغ بازیافتنی آن کاهش یابد.این تفاوت را به عنوان زیان کاهش ارزش شناسایی می شود.

مطابق با بند 58 استاندارد: زیان کاهش ارزش باید بلافاصله در سود و زیان دوره شناسایی گردد. مگر اینکه طبق استاندارد حسابداری دیگری ( برای مثال، مطابق با رویه مجاز جایگزین در استاندارد شماره 11 به عنوان ” دارایی های نا مشهود)، دارایی به مبلغ تجدید ارزیابی ارائه شده باشد.با هرگونه زیان کاهش ارزش یک دارایی تجدید ارزیابی شده، باید طبق استاندارد یاد شده به عنوان کاهش ناشی از تجدید ارزیابی برخورد شود. 

براساس بند 60 استاندارد: پس از شناسایی زیان کاهش ارزش ، استهلاک دارایی در دوره های آتی باید با توجه به مبلغ دفتری جدید منهای ارزش باقیمانده آن ( در صورت وجود)، برمبنایی سیستماتیک و طی عمر مفید باقیمانده آن محاسبه گردد.

نکته :

نظر به اینکه با شناسایی زیان کاهش ارزش، مبلغ دفتری تغییر پیدا می کند ، لذا در سنوات باقی  مانده عمر مفید، هزینه استهلاک نیز متفاوت خواهد بود

د) برگشت زیان کاهش ارزش:

1. ابتدا باید در پایان هر دوره گزارشگری، نشانه های ناشی از اطلاعات برون و درون سازمانی مبنی بر افزایش مبلغ بازیافتنی دارایی ارزیابی گردد. ( بررسی عکس موارد گفته کفته شده طبق بند 10 استاندارد از قبیل تغییرات قابل ملاحظه در افزایش ارزش بازار دارایی یا کاهش قابل ملاحظه در نرخ بهره و…)
2. در صورت احراز افزایش مبلغ بازیافتنی دارایی ، باید زیان مذکور تا سقف حداکثر ارزش دفتری قبلی با فرض عدم شناسایی زیان کاهش ارزش در سنوات قبل برگشت داده شده و در قالب درآمد به سود وزیان دوره منظور گردد ( به استثنای روش تجدید ارزیابی) به شرح زیر:

 طبق بند 103 استاندارد: برگشت زیان کاهش ارزش یک دارایی ، باید بلافاصله در سود و زیان شناسایی گردد، مگر اینکه طبق استاندارد حسابداری دیگری ( برای مثال ، طبق رویه تجدید ارزیابی در استاندارد شماره 11 با عنوان ” دارایی ثابت مشهود”)، به مبلغ تجدید ارزیابی شده باشد.هر گونه برگست زیان کاهش ارزش دارایی تجدید ارزیابی شده باید به عنوان افزایش ناشی از تجدید ارزیابی طبق همان استاندارد در نظر گرفته شود.

براساس بند 105 استاندارد: پس از شناسایی برگشت زیان کاهش ارزش، استهلاک دارایی باید در دوره های آتی تعدیل شود تا مبلغ دفتری جدید دارایی پس از ارزش باقیمانده آن ( در صورت وجود) بر مبنایی سیستماتیک طی سال های باقیمانده عمر مفید ، تخصیص یابد.

مثال:

شرکت آلفا در پایان سال مالی 1399 ماشین آلاتی به بهای تمام شده 10.000.000 ریال و عمر مفید 10 سال ( بدون ارزش باقی مانده و روش استهلاک خط مستقیم) تحصیل نمود.اطلاعات دارایی در پایان سال 1400 و 1401 به شرح زیر است.تحت هر یک از مفروضات ذیل مطلوبست ثبت شناسایی زیان کاهش ارزش دارایی :

فرض الف ) مبلغ بازیافتنی در پایان سال 1400 و 1401 به ترتیب 8.000.000 و 11.000.000 ریال باشد.

فرض ب ) مبلغ بازیافتنی در پایان سال 1400 و 1401 به ترتیب 11.000.000 ریال و 6.000.000 ریال باشد.(مبلغ دفتری در پایان سال 1401 معادل 8.000.000 ریال و مبلغ بازیافتنی معادل 6.000.000 ریال است)

احکام مالیاتی زیان کاهش ارزش دارایی ثابت مشهود:

الف ) نظر به عدم پیش بینی این زیان در مواد 147 و 148 ق.م.م به عنوان هزینه غیر قابل قبول تلقی می گردد.

ب) در صورتی در یک سال مالی به دلیل کاهش ارزش بازیافتنی دارایی، توسط واحد تجاری زیان مورد شناسایی قرار گیرد و در سنوات بعد، به دلیل افزایش ارزش بازیافتنی، زیان مذکور برگشت داده شده و به عنوان درآمد افزایش ارزش داراییف به سود و زیان منظور گردد:

1.  اگر زیان کاهش ارزش توسط حسابرسان مالیاتی، مورد پذیرش قرار نگرفته باشد و واحد تجاری بدان معترض نباشد، به منظور جلوگیری از اخذ مالیات مضاعف، باید درآمد حاصل از افزایش ارزش در سنوات بعد، صرف کاهش درآمد مشمول مالیات ابرازی گردد.
2. اگر زیان کاهش ارزش مورد پذیرش حسابرسان مالیاتی قرار گرفته باشد در این صورت درآمد حاصل از افزایش دارایی در سنوات بعد به درآمد مشمول مالیات ابرازی اضافه می گردد.

2- روش تجدید ارزیابی:

طبق استاندارد 29 استاندارد 11 : 

پس از شناخت دارایی ثابت مشهود ، چنانچه ارزش منصفانه به گونه ای اتکاپذیر قابل اندازه گیری باشد، باید آن را به مبلغ تجدید ارزیابی یعنی ارزش منصفانه در تاریخ تجدید ازیابی پس از کسر استهلاک انباشته و کاهش ارزش انباشته بعد تجدید ارزیابی ، ارائه کرد.

تجدید ارزیابی باید در فواصل زمان یمنظم انجام شود تا اطمینان حاصل گرددد مبلغ دفتری دارایی تفاوت با اهمیتی با ارزش منصفانه آن در تاریخ ترازنامه ندارد.پس از انجام ارزیابی، استهلاک انباشته قبلی حذف و مبلغ تجدید ارزیابی، از هر نظر جایگزین ناخالص مبلغ دفتری آن دارایی خواهد شد.

ویژگی های روش تجدید ارزیابی:

الف ) طبقات تجدید ارزیابی: طبق بند 34 استاندارد، هرگاه  یک قلم از دارایی های ثابت مشهود تجدید ارزیابی شود، تجدید ارزیابی تمام اقلام طبقه که دارایی مزبور به آن تعلق دارد، الزامی است. ( مانند طبقات طمین، ساختمان و….)

نکته:

تجدید ارزیابی چرخشی:

طبق بند 36 استاندارد : تجدید ارزیابی همزمان اقلام یک طبقه دارایی ثابت، به آن دلیل ضرورت دارد که ارزیابی اختیاری دارایی ها و گزارش آنها در صورت های ملی که منجر به اختلاط بهای تمام شده تاریخی و ارزش های منصفانه در تاریخ های متفاوت می شود، اجتناب گردد. با این حال، یک طبقه از دارایی ها به شرطی می توان به طو چرخشی تجدید ارزیابی کرد که تجدید ارزابی آن دارایی طی دوره کوتاه کامل و به روز گردد.

ب) مشخصات ارزیاب:

طبق بند 37 استاندارد 11 ، تجدید ارزیابی دارایی های ثابت مشهود، باید توسط ارزیابان مستقل و دارای صلاحیت حرفه ای ، انجام شود.

ج) دوره تناوب تجدید ارزیابی: طبق بند 33استاندارد 11 ، به موجب این استاندارد دوره تناوب 3 یا 5 ساله است.

د) منظور نمودن مازاد به سود انباشته:

مازاد تجدید ارزیابی منعکس شده در سرفصل حقوق صاحبان سرمایه، به استثنای مواردی که نحوه عمل حسابداری آن به موجب قانون مشخص شده است، باید در زمان برکناری یا واگذاری دارایی مربوط یا به موازات استفاده آن توسط واحد تجاری، مستقیماً به حساب سود (زیان) انباشته منظور شود.

نکته:

مازاد تجدید ارزیابی به عنوان یک درآمد غیرعملیاتی تحقق نیافته در سرفصل حقوق صاحبان سرمایه معکس می گردد. از آنجا که مازاد مزبور تحقق نیافته است، لذا افزایش سرمایه به طور مستقیم، از محل آن مجاز نیست، مگر در مواردی که به موجب قانون تجویز شده باشد.در مواردی تجدید ارزیابی به موازات استفاده از دارایی توسط واحد تجاری به حساب سود (زیان) انبشته منظور می شود، مبلغ مازاد قابل انتقال معادل تفاوت استهلاک مبتنی بر مبلغ تجدید ارزیابی دارایی و استهلاک مبتنی بر بهای تمام شده تاریخی آن است.

نکته :

طبق بند 31 استاندارد، در روش تجدید ارزیابی در صورتی که ارزش منصفانه دارایی به گونه ای اتکاپذیر قابل اندازه گیری نباشد، می توان از بهای جایگزینی مستهلک شده استفاده نمود. برای مثال می توان زمین و ساختمان های دارای استفاده خاص مثل پالایشگاه ها ، نیروگاه ها ، تاسیسات بندری و اراضی زیر سد اشاره کرد.

مثال:

الف) در صورتی در شرکت آلفا، زمین در یاپان سال 1395 بهای تمام شده آن 1.000.000 ریال و ارزش منصفانه آن 1.500.000 ریال باشد و همچنین در پایان سال 1398 ارزش منصفانه آن 700.000 ریال باشد .ثبت هر سال ذکر شده به صورت زیر می باشد:

ب) در صورتی در شرکت آلفا، زمین در یاپان سال 1395 بهای تمام شده آن 1.000.000  ریال و ارزش منصفانه آن 900.000 ریال باشد و همچنین در پایان سال 1398 ارزش منصفانه آن 1.400.000 ریال باشد .ثبت هر سال ذکر شده به صورت زیر می باشد:

مثال:

شرکت بتا، در ابتدای سال 1391 یک دستگاه ساختمان به  بهای تمام شده 20.000.000 و عمر مفید 10 ( بدون ارزش باقی مانده و روش خط مستقیم) تحصیل نمود.شرکت برای تجدید شناخت از روش تجدید ارزیابی با تناوب 3 سال استفاده می نماید. در صورتی که ارزش منصفانه این دارایی در پایان سال 93 و 96 به ترتتیب 10.000.000 و 15.000.000 ریال باشد مطولبست ثبت های مربوطه طی سنوات 1391 الی 1397 :

مثال :

شرکت نیاوران در ابتدای سال 1391 یک دستگاه ساختمان به بهای تمام شده 20.000.000 ریال و عمر مفید 10 سال (بدون ارزش باقیمانده و روش خط مستقیم) تحصیل نمود. شرکت برای تجدید ارزیابی با تناوب سه ساله استفاده می نماید. در صورتی که ارزش منصفانه این دارایی در پایان سال های 93 و 96 به ترتیب 18.000.000 ریال و 6.000.000 ریال باشد.مطلوبست ثبت های مربوط به سنوات 1391 الی 1397 :

استهلاک :

به مصرف منافع اقتصادی آتی مورد انتظار یک دارایی در دوره های استفاده از آن (عمر مفید) ، استهلاک گفته می شود.

روش استهلاک :

به بهترین الگو مصرف منافع اقتصادی آتی مورد انتظار یک دارایی در دوره های استفاده شده از آن، روش استهلاک گفته می شود، روش های استهلاک از قبیل روش خط مستقیم،مانده نزولی، روش میزان تولید یا کارکرد، روش مجموع ارقام سنوات و….

شناسایی هزینه استهلاک : 

طبق ماده 45 استاندارد: مبلغ استهلاک هر دوره باید در صورت سود و زیان دوره منعکس شود مگر اینکه در مبلغ دفتری (بهای تمام شده) دارایی دیگری منظور شود. مانند: شرکت های تولیدی استهلاک ماشین آلات و تجهیزات تولیدی در مخارج تبدیل ( به عنوان سربار) موجودی کالا منظور می گردد.

مبلغ استهلاک پذیر یک دارایی :

 به بهای تمام شده دارایی پس از کسر ارزش باقیمانده آن اطلاق می گردد.

نکته:

طبق بند 50 استاندارد 11 با عنوان دارایی های ثابت مشهود: در عمل، ارزش باقیمانده دارایی اغلب ناچیز است و لذا در محاسبه مبلغ استهلاک پذیر با اهمیت نیست.

تغییر در عمر مفید و روش استهلاک :

طیق بند های 48 و 57 استاندارد:

عمر مفید و روش استهلاک مورد استفاده برای دارایی باید حداقل در پایان هر دوره مالی بازنگری شود. در صورت تغییر قابل ملاحظه در عمر مفید و الگوی مصرف منافع اقتصادی آتی مورد انتظار دارایی مربوط ، عمر مفید و روش استهلاک باید تغییر یابد.چنین تغییری باید به روش تغییر در برآورد حسابداری محسوب و طبق استاندارد شماره 34 با عنوان ” رویه های حسابداری، تغییر در برآورد های حسابداری و اشتباهات” شناسایی شود. ( اگه عمر مفید یا روش روش استهلاک در سال جاری تغییر کرد نیازی به محاسبه تفاوت در سال های قبل نیست و فقط باید در سال جاری طبق روش جدید استهلاک محاسبه گردد)

زمان شروع و توقف استهلاک:

طبق بند 51 استاندارد 11 : استهلاک دارایی از زمان آماده شدن آن برای استفاده، یعنی زمانی که دارایی در مکان و شرایط لازم برای بهره بردای است، شروع می شود و از تاریخی که طبق استاندارد حسابداری 31 با عنوان دارایی های غیرجاری نگهداری شده برای فروش و عملیات متوقف شده، به طور مستقل یا در قالب یک مجموعه واحد، به عنوان دارایی غیرجاری نگهداری شده برای فروش طبقه بندی می شود یا تاریخ برکناری دائمی یا واگذاری آن، هرکدام زودتر باشد،متوقف می شود.

برای دارایی های ثابی که طی ماه تحصیل می شوندو مورد بهره برداری قرار می گیرند، استهلاک از اول ماه بعد محاسبه و در حساب ها منظور می شود.

بنابراین در زمانی که دارایی به طور موقت بلااستفاده یا غیرفعال گردد استهلاک آن متوقف نمی شود مگر اینکه کاملاً مستهلاک شده باشد. با این حال، براساس روش های استهلاک مبتنی بر کارکرد، در صورتی که تولیدی وجود نداشته باشد هزینه استهلاک می تواند صفر باشد.

در مواردی که هر یک از دارایی های استهلاک پذیر (جز ساختمان و تاسیسات ساختمانی) پس از آمادگی جهت بهره بردری به علت تعطیل کار یا علل دیگر برای بیش از 6 ماه متوالی در یک دوره مالی مورد استفاده قرار نگیرد ،میزان استهلاک آن برای مدت یاد شده معادل 30 درصد نرخ استهلاک منعکس شده در جدول استهلاک (استهلاک سالانه بر اسا ماده 149.ق.م.م ) لست.در این صورت چنانچه محاسبه استهلاک بر حسب مدت باشد، 70 درصد زمانی دارایی مورد استفاده قرار نگرفته است ، به باقیمانه مدت تعیین شده برای استهلاک دارایی (عمر مفید) اضافه می گردد.

روش های استهلاک:

1- روش خط مستقیم: استهلاک در این روش تابع زمان است.برای سنوات های مختلف یکسان است.ارزش باقیمانده (اسقاط) را در محاسبات لحاط می کند.هزینه استهلاک برابر است با مبلغ استهلاک پذیر (بهای تمام شده پس از کسر ارزش باقیمانده) تقسیم بر عمر مفید

روش ثبت استهلاک : 

 هزینه استهلاک دارایی …………..

             استهلاک انباشته دارایی ……………

2- روش مانده نزولی: استهلاک در این روش مبتنی بر زمان است.ارزش باقیمانده در محاسبات لحاظ نمی شود.در پایان عمر مفید استهلاک به قدری تعیین می شود که ارزش دفتری معادل ارزش باقی مانده گردد.هزینه استهلاک برابر است با مبلغ دفتری دارایی ( بهای تمام شده پس از کسر استهلاک انباشته) ضربدر نرخ استهلاک

روش ثبت استهلاک : 

 هزینه استهلاک دارایی …………..

             استهلاک انباشته دارایی ……………

3- روش میزان تولید یا کارکرد (روش مجموع آحاد تولید): تابع زمان نبوده و براساس میزان تولید یا کارکرد هزینه تعیین می شود .برای استهلاک معادن و جنگل ها استفاده می شود و همچنین در استهلاک دارایی های مذکور،بهای تمام شده مستقیم کاهش پیدا میکند

روش ثبت استهلاک : 

 هزینه استهلاک دارایی …………..

                                     دارایی ……………

4- روش مجموع ارقام سنوات: تابع زمان است  و در صورتی که n عمر مفید دارایی و d شماره سالی باشد که قرار است استهلاک برای آن تعیین شود هزینه استهلاک طبق فرمول زیر محاسبه می گردد

روش ثبت استهلاک : 

 هزینه استهلاک دارایی …………..

             استهلاک انباشته دارایی ……………

احکام مالیاتی هزینه استهلاک :

طبق ماده 149 ق.م.م ( اصلاحی 1394/04/31): هزینه استهلاک به عنوان هزینه قابل قبول تلقی می گردد که شرایط و احکام مربوط طبق دستورالعمل مالیاتی به شماره 200/95/78 مورخ 1395/11/04 با عنوان ” مقررات و ضوابط اجرایی مربوط به هزینه استهلاک دارایی ها و هزینه های تاسیس موضوع ماده 149.ق.م.م” ابلاغ شده است.

نکات کلی دستورالعمل اجرایی:

1. مقررات مذکور از ابتدای سال 1395 لازم الاجراست.
2. تعاریف مفاهیمی از قبیل استهلاک ،مبلغ استهلاک پذیر،بهای تمام شده ،ارزش منصفانه، ارزش دفتری، ارزش باقیمانده، دارایی ثبات مشهود و نامشهود و… براساس استاندارد های شماره 11 و 17 حسب مورد بیان شده است.
3. فهرست دارایی های استهلاک پذیر در 25 گروه ارائه شده است ارائه شده است که گروه اول الی گروه 24 ،مربوط به دارایی های استهلاک پذیر مشهود و گروه 25 در مورد دارایی های استهلاک پذیر نامشهود ( امتیازات و حقوق مالی) می باشد.
4. براساس ماده 7 مقررات و ضوابط اجرایی مذکور، هزینه های تاسیس ( منظور مخارجی است که اشخاص برای تهیه اساسنامه و شرکت نامه،حق مشاوره،مخارج  ثبت متحمل می شوند) در سال انجام مخارج ، به هزینه دوره منظور می شوند.
5. طبق ماده 8 مقررات و ضوابط اجرایی مذکور، هزینه های قبل از بهره برداری ( موضوع استاندارد 24 ) به هزینه دوره منظور می گردد مگر اینکه طبق استاندارد های حسابداری مربوط، قابل انتساب در بهای تمام شده دارایی استهلاک پذیر باشد.
6. بر مبنای ماده 15 ضوابط اجرایی مذکور، استهلاک دارایی های ثابت استهلاک پذیر ناشی از اجاره سرمایه ای ، با رعایت استاندارد حسابداری 21 و مطابق ضوابط و جداول استهلاک موضوع ماده 149 ق.م.م صورت می پذیرد.
7. ارزش باقیمانده طبق مقررات و ضوابط اجرایی مذکور، صفر در نظر گرفته شده است

نکته: 

طبق قوانین و مقررات مالیاتی،  در روش مانده نزولی،  در صورتی که مانده ارزش دفتری به کمتر از 5 % بهای تمام شده دارایی برسد، کل مانده ارزش دفتری در سال بعد یکجا قابل استهلاک است.

استهلاک جداگانه اجزای یک دارایی ( عمر مفید متفاوت):

طبق ماده 5 مقررات و ضوابط اجرایی ، چنانچه بهای تمام شده برخی از اجزای یک دارایی ثابت مشهود در مقایسه با کل بهای تمام شده آن دارایی، با اهمیت و عمر مفید آن متفاوت از دارایی مورد نظر بوده و بهای جزء حداقل 20 درصد بهای تمام شده دارایی باشد، جزء مذکور بر مبنای حداقل تا نصف عمر مفید ( روش خط مستقیم) و یا حداکثر تا دو برابر نرخ استهلاک دارایی مزبور ( روش مانده نزولی) قابل استهلاک خواهد بود. 

در این صورت بهای تمام شده دارایی و اجزای با اهمیت آن باید به صورت جداگانه در دفاتر ثبت گردد.

جهت دانلود فهرست دارائي هاي استهلاك پذير موضوع ماده 149 قانون مالياتهاي مستقيم اصلاحي مصوب 1394/04/31 اینجا کلیک کنید

معاوضه دارایی های ثابت مشهود:

یک یا چند دارایی ثابت مشهود ممکن است در معاوضه با دارایی یا دارایی های غیرپولی، یا ترکیبی از دارایی های پولی و غیر پولی تحصیل شود. بهای تمام شده چنین دارایی های ثابت مشهودی به ارزش منصفانه اندازه گیری می شود مگر اینکه فاقد محتوای تجاری باشد یا ارزش منصفانه دارایی تحصیل شده و ارزش دارایی واگذار شده به گونه ای قابل اتکا پذیر ، قابل اندازه گیری نباشد. چنانچه دارایی تحصیل شده به ارزش منصفانه اندازه گیری نشود بهای تمام شده آن براساس ، ارزش دفتری واگذار شده اندازه گیری می شود.

طبق بند 24 استاندارد 11 با عنوان دارایی های ثابت مشهود : واحد تجاری با توجه به میزان تغییرات مورد انتظار جریان های نقدی آتی در نتیجه معاوضه دارایی ها، محتوای تجاری معاوضه را ارزیابی می کند.در صورت تحقق شرایط زیر ،معاوضه محتوای تجاری دارد:

1. وضعیت ( ریسک ، زمان،مبلغ) جریان نقدی آتی دارایی تحصیل شده با وضعیت جریان های نقدی آتی دارایی واگذار شده متفاوت باشد
2. یا ارزش اقتصادی بخشی از عملیات واحد تجاری متاثر از معاوضه ، در نتیجه انی معاوضه تغییر کند
3. تفاوت بیان شده در دو بند اول ،نسبت به ارزش منصفانه دارایی های معاوضه شده با اهمیت باشد

برای ارزیابی محتوای تجاری معاوضه ، ارزش اقتصادی بخضی از واحد تجاری که متاثر از معاوضه است، باید منعکس کننده جریان های نقدی  پپس از کسر مالیات باشد.

نکته1 :

به طور کلی در صورتی که ارزش منصفانه دارایی تحصیل شده و واگذار شده به گونه ای اتکاپذیر قابل اندازه گیری بوده و معامله دارایی محتوای تجاری باشد در این صورت معامله با هدف کسب سود و فارغ از مشابه و غیر مشابه بودن معاوضه باید سود و زیان شناسایی شود . در غیر این صورت هیچگونه سود و زیانی شناسایی نمی شود.

نکته 2 : 

تعریف ارزش منصفانه طبق استاندارد 42 (لازم الاجرا از ابتدای سال 1400) و IFRS 13:

ارزش منصفانه، قیمتی است که بابت فروش (پس منظور قیمت فروش است) یک دارایی یا انتقال یک بدهی (شامل انتقال بدهی شده است) در معامله ای نظام مند بین فعالان (تبعیین منظور از خریداران و فروشندگان) بازار ( قیمت متکی بر بازار)، در تاریخ اندازه گیری در شرایط جاری بازار (تاریخ تعیین ارزش منصفانه مثلا تاریخ معامله یا تاریخ تهیه صورت های مالی و…) قابل دریافت یا قابل پرداخت خواهد بود.

نکته 3 : 

مبلغ ارزش دفتری : مبلغی که دارایی پس از کسر استهلاک انباشته و زیان کاهش ارزش انباشته مربوط ( در روش استفاده ار روش بهای تمام شده ) ، به آن مبلغ در صورت وضعت مالی منعکس می شود

الگوی کلی شناسایی سود و زیان در معاوضه دارایی های ثابت مشهود :

مثال :

شرکت سهند قصد دراد یک دستگاه ساختمان خود را با یک قطعه زمین متعلق به شرکت سبلان معاوضه نماید. با توجه به بررسی های به عمل آمده مهعاوضه دارای محتوای تجاری است.تحت هر از مفروضات زیر مطلوبست ثبت دفاتر شرکت سهند و سبلان از بابت معاوضه های مذکور:

ارزش منصفانه دارایی های واگذار شده و تحصیل شده مشخص و قابل اتکا بوده و مبلغی به عنوان سرک دریافت و پرداخت شده است

حل :

نکته 4  :

در صورتی که ارزش منصفانه یکی از دارایی ها مشخص نباشد، می توان براساس ارزش منصفانه دارایی دیگر و پس از تعدیل بابت سرک نقدی ، ارزش منصفانه آن را تعیین نمود . ( به عنوان مثال اگر ارزش منصفانه ساختمان مشخص نباش می توان ان را به صورت ارزش منصفانه زمین پس از کسر سرک دریافتنی تعیین نمود)

نکته 5 :

سود ( زیان ) حاصل از معاوضه زمین و ساختمان ، موضوع  مالیات عملکرد (یا زیان قابل قبول) نمی باشد . زیرا موضوع فصل املاک، ماده 59 قانون مالیات های مستقیم می باشد  و مالیات مقطوع می باشد و بنابراین این سود معاف می باشد.

مثال 2 :

ارزش منصفانه دارایی واگذار شده و تحصیل شده هیچکدام مشخص و قابل اتکا نبوده و مبلغی به عنوان سرک دریافت یا پرداخت شده است:

حل:

در این حالت مبلغ دفتری دارایی های واگذار شده، مبنای ثبت بهای تمام شده دارایی های تحصیل شده قرار گرفته و هیچگونه سود یا زیانی شناسایی نخواهد شد.

مثال 3 :

شرکت آلفا قصد دارد یک دستگاه ساختمان قدیمی خود را با یک دستگاه ساختمان تازه ساز متعلق به شرکت بتا معاوضه نماید.

با توجه به بررسی های به عمل آمده ، معاوضه فاقد محتوای تجاری است. براسا اطلاعات زیر مطلوبست ثت های دفاتر شرکت آلفا و بتا از بابت معاوضه مذکور

معاوضه دارایی های مشابه بوده و مبلغی به عنوان سرک دریافت یا پرداخت شده است:

حل:

احکام مالیاتی مربوط به معاوضه دارایی های ثابت مشهود :

الف ) مالیات بر درآمد:

در یک معاوضه ، در صورتی که ناشی از واگذاری یک دارایی ( که مشمول مالیات مقطوع می باشد از قبیل امالاک موضوع ماده 59 یا سرمایه گذاری در رعایت ماده 143 و 143 مکرر ق.م.م) سود یا زیانی حاصل گردد اولاً سود مذکور،مشمول مالیات نبوده و زیان به عنوان هزینه ، مورد پذیرش قرار نخواهد گرفت. ثانیاً مالیات نقل و انتقال و حق واگذاری محل موضوع مواد 59 ق.م.م و ماده 143 یا 143 مکرر ق.م.م حسب مورد مطالبه خواهد گرفت.(به عنوان مثال در معاوضه ،زمین یا سرمایه گذاری در سهام خود را واگذار کند)

در صورتی دارایی واگذار شده، مشمول مالیات مقطوع نباشد هم سود مشمول مالیات بوده و هم زیان به شرط مستند بودن، به عنوان هزینه قابل قبول تلقی می گردد.

ب) جریمه ماده 169 ق.م.م

طبق آیین نامه تبصره 3 ماده 169 ق.م.م ، معاوضه همزمان به عنوان یم معامله خرید و یک معامله فروش تلقی می گردد. بنابراین اولاً از بابت دارایی های تحصیل شده باید خرید (معادل ارزش ثبت شده به عنوان بهای تمام شده تحصیل شده ) در سامانه 169 اعلام گردد و ثانیاً از بابت دارایی واگذار شده، ضمن صدور صورتحساب فروش، باید فروش دارایی ( معادل ارزش ثبت شده به عنوان بهای تمام شده دارایی تحصیل شده) در سامانه اعلام گردد.

ج) مالیات بر ارزش افزوده

براساس ماده 9 قانون مالیات بر ارزش افزوده، معاوضه باید یک بار فروش و یک بار خرید تلقی شده و هر کدام از متعاملین جداگانه مشمول مالیات می باشند( به اسثنای مواردی طیق بند 8 ماده 12 این قانون، معاوضه دارایی های غیرمنقول صورت پذیرد که در این صورت، حسب تحصیل یا واگذاری آن، مشمول مالیات بر ارزش افزوده نخواهد بود.)

نکته 6 :

براساس بند 17 بخشنامه 28004 مورخ 1388/1112 ، عرضه اموال غیرمنقول اعم از عین و منفعت از پرداخت مالیات ارزش افزوده معاف است فلذا درامد ناشی از اموال غیرمنقول نیز معاف است.

جهت دانلود نمونه صورت های مالی شرکت سهامی عام اینجا کلیک کنید

مجموعه کامل صورت های مالی که توسط حسابداری مالی تهیه می شود عبارتند از :

1- صورت وضعیت مالی ( ترازنامه ) : گزارشی که اطلاعات درباره منابع اقتصادی ( دارایی)، تعهدات اقتصادی ( بدهی ها) واحد تجاری و تفاوت بین دارایی ها و بدهی ها که بیانگر حقوق مالکین است در یک مقطع زمانی معین ارائه می دهد، ترازنامه یا صورت وضعیت مالی نامیده می شود

2- صورت سود وزیان : گزارشی است که نتایج عملکرد یک واحد تجاری طی یک دوره زمانی زمانی را ارائه می کند.

3- صورت سود و زیان جامع : گزارشی است که افزایش یا کاهش حقوق صاحبان سرمایه از بابت کلیه درآمدها و هزینه های مختلف شناسایی شده طی یک دوره اعم از تحقق یافته و تحقق نیافته را نشان می دهد.

4- صورت تغییرات حقوق مالکانه : گزارشی است که تغییرات (افزایش یا کاهش ) در حقوق مالکانه واحد تجاری ( خالص دارایی ها ) از ابتدا تا پایان دوره گزارشگری را نشان می دهد.

5- صورت جریان وجوه نقد : گزارشی است که تصویری از میزان وجوه نقد دریافتنی و پرداختنی حاصل از کلیه عملیات واحد تجاری طی یک دوره مالی افشاء می کند

6- یادداشت های توضیحی : اطلاعات بیشتر درباره سرفصل های ارائه شده در متن صورت های مالی اساسی و همچنین سایر اطلاعات لازم برای درک و تفسیر بهتر این صورت ها در یادداشت های توضیحی که جزء لاینفک صورت های مالی است ارائه می شود.

هدف صورت های مالی :

1- وضعیت مالی : وضعیت مالی یک واحد تجاری در برگیرنده منابع اقتصادی تحت کنترل آن ، ساختار مالی آن، میزان نقدینگی و توان بازپرداخت بدهی ها و ظرفیت سازگاری آن با محیط عملیاتی است.اطلاعات درباره وضعیت مالی واحد تجاری در صورت وضعیت مالی ( ترازنامه ) ارائه می شود.

2- عملکرد مالی: عملکرد مالی واحد تجاری در برگیرنده بازده حاصل از منابع تحت کنترل واحد تجاری است، اطلاعات درباره عملکرد مالی در صورت سود و زیان و صورت سود و زیان جامع ارائه می شود.

3 – انعطاف پذیری مالی : انعطاف پذیری مالی عبارت است از ، توانایی واحد تجاری مبنی بر اقدام موثر جهت تغییر میزان و زمان جریان های نقدی آن ، به گونه ای که واحد تجاری بتواند در قبال رویدادها و فرصت های غیرمنتظره واکنش نشان دهد. محموعه صورت های مالی، اطلاعاتی را که جهت ارزیابی انعطاف پذیری واحد تجاری مفید است منعکس می کند.